historia i ja: demokracja

Pokazywanie postów oznaczonych etykietą demokracja. Pokaż wszystkie posty

środa, lipca 24, 2024

Przeczytania (504) Marek Węcowski "Tu jest Grecja! Antyk na nasze czasy" (Wydawnictwo Iskry)

"Skrajny elitaryzm greckiej polis, krzywdzący dla wszystkich o nieobywatelskim statusie, to obok starożytnego niewolnictwa najbardziej ponury przykład drastycznych nierówności, na których tle formowały się najważniejszy osiągnięcia, w tym głęboka refleksja moralna greckiej starożytności" - to cytowanie przypomina mi... poprawkowy egzamin u prof. J. Staszewskiego, kiedy to odpowiedź zacząłem nie od początku tematu (chodziło o insurekcję kościuszkowską), ani od końca, ale od ś r o d k a ! Bo ten cytat uważny i skupiony czytelnik znajdzie mniej więcej w połowie wspaniałej książki pana profesora Marka Węcowskiego "Tu jest Grecja! Antyk na nasze czasy", którą wydały Iskry, wspaniale podsycając nasze (jak mniemam) zainteresowanie antykiem, ze wskazaniem na Helladę.

poniedziałek, czerwca 17, 2024

...na 20-tą rocznicę śmierci Jacka Kuronia - 17 VI 2004 r.

"Dlaczego nie na 90-tą rocznicę urodzin?" - dopyta ten i ów. Bo po prostu... zapomniałem! Brzmi banalnie? Może nawet głupio. Ale taka jest prawda. 3 marca - przeszedł bez echa na tym blogu. Tak być nie powinno, wiem! Tym bardziej piszę na okoliczność smutną, bo pozostawienia nas, czyli śmierci Jacka Kuronia! Dla mego pokolenia (rocznik 1963), to ważna postać, to symbol walki o godność i wolność w systemie komunistycznym (PRL). Kiedy pytam obecną młodzież (tę urodzoną już w XXI w. i po 2004 r.) skąd się wzięło określenie kuroniówka, to słyszę lecącą muchę. Taka cisza. Pokazuję zdjęcie Jacka Kuronia - cisza! Można wpaść w depresję! Stracić wiarę w sens pracy! Po dwóch dekadach od śmierci wroga publicznego nr 1 PRL-u taka ignorancja? Ehe! Cisza cisz - jak po śmierci organisty!

środa, stycznia 03, 2024

Przeczytania... (485) Rob Riemen "Wieczny powrót faszyzmu" (Universitas)

"Istnieje prawicowy ekstremizm, radykalna prawica, populizm, prawicowy populizm, ale faszyzm... nie, tego nie ma: to nie może być prawda, coś takiego już u nas nie występuje, żyjemy w demokracji, proszę nie siać paniki i nie obrażać ludzi!" - to wyrwane z kontekstu zdanie niech nikogo nie zmyli, nieniderlandzki eseista Rob Riemen (rocznik 1962) ironizuje z powszechnej opinii czy postawy oburzenia, na sam dźwięk słowa: FASZYZM. Wraca do mnie pamięć okładki, jaka kiedyś zdobiła tygodnik "Wprost". To było jeszcze w latach 90-tych XX w. niemal krzyczało do nas pytanie: "Czy Polsce grozi faszyzm?". Rozbawiło mnie to wtedy. Wiem, mea culpa! Przez te lata na tyle zmądrzałem, jak mniemam, że już mi nie do śmiechu. Odkąd jawni antysemici czy wręcz polscy faszyści zasiadają w gmachu przy ul. Wiejskiej 4/6/8 można poczuć powiew grozy. W końcu ktoś stworzył komitet wyborczy pod nazwą Konfederacja Wolność i Niepodległość. W końcu ktoś oddał 31 148 głosów (2019 r.) i 26 895 (2023 r.), aby ktoś taki, jak pan Grzegorz Braun (rocznik 1967) zasiadł w poselskich ławach. Nikt przecież nikogo na siłę nie gnał do urn wyborczych i w okręgu wyborczym 23, który obejmuje m. in. obszar miast na prawach powiaty Rzeszowa i Tarnobrzegu na danie swego głosu. Oto demokracja!

poniedziałek, kwietnia 03, 2023

...na 55-tą rocznicę zamordowania pastora Martina Luthera Kinga jr - 4 IV 1968 r.

Miałem niespełna pięć lat, kiedy James Earl Rey (1928-1998) dokonał tej potwornej zbrodni. Wydał raptem 248 $ 55 ¢, aby dokonać zamachu. Tyle kosztowała broń, z której padły strzały. Z zimną krwią zastrzelił laureata Pokojowej Nagrody Nobla (1964 r.), pastora Martina Luthera Kinga jr. (1929-1968). Gdyby był katolickim kapłanem, a nie pastorem w kościele baptystów pewnie wyniesiono by go na ołtarze. I dziś modlono by się do... św. Martina. Kto, jak nie on wdrażał w życie przesłania Jezusa o nadstawianiu drugiego policzka. Podjął oręż walki o równouprawnienie czarnych Amerykanów (nikt ich wtedy nie nazywał: Afroamerykanami). Kraj, który mienił się być ostoją wolności i demokracji upokarzał tych, którym rzekome prawa nadała najkrwawsza wojna w historii USA: wojna secesyjna/civil war. Kraj, który mienił się ostoją wolności i demokracji po raz kolejny nie uchronił swego syna przed kulami skrytobójcy, rasisty, mordercy! "Panie, pozwól mu żyć, pozwól mu żyć!" - ale błagalny głos ojca, pastora Martina Luthera Kinga sr. (1899-1984), nie został usłyszany.

czwartek, października 06, 2022

Przeczytania - 454 - Leszek Kołakowski "Mini wykłady o maxi sprawach" (Wydawnictwo Znak)

"KSIĄŻKA, KTÓRA DAJE PRZYJEMNOŚĆ MYŚLENIA. TRZY SERIE W JEDNYM TOMIE, NOWE WYDANIE" - trzeba aż włączyć caps lock, aby to obwieścić światu lub co najmniej czytelnikom tego blogu? Ale tak zapisano na okładce książki, która jest plonem przemyśleń jednego z najważniejszych umysłów drugiej połowy XX w., profesora Leszka Kołakowskiego (1927-2009). "Mini wykłady o maxi sprawach". Chyba nikogo nie dziwi, że mamy tę książkę dzięki krakowskiemu Wydawnictwu Znak.

piątek, listopada 12, 2021

Przeczytania (420) Grzegorz Chojnowski "Ostatki Jana Stanisława Witkiewicza" (Wydawnictwo Iskry)

Trudno nie ulec magii... nazwiska. I ja byłem przekonany, że mam w ręku książkę o Witkacym, potem pomyślałem o rodzinie tegoż, a na koniec o zwykłej zbieżności nazwisk. Z przeczytania na jednym ze skrzydeł książki dowiadujemy się, że Jan Stanisław Witkiewicz jest autorem kilkunastu książek, jakie opublikowały Iskry. Rozczarowanie? Nie mogę swojej nie uwago zaliczyć na konto Szacownego Wydawnictwa. Sam nabiłem się w butelkę? Szybko jednak doszedłem do wniosku (pisałem o tym do Iskier), że mam przed sobą bardzo... odważną książkę. To kolejny wywiad-rzeka, jaką przeprowadził Grzegorz Chojnowski. Tytuł "Ostatki Jana Stanisław Witkiewicza", to propozycja i nacisk JSW. Ale to nie tylko jeden wywiad. Bowiem połowę książki stanowi tzw. aneks, a tam wywiady m. in. z H. Bakułą, A. Hanuszkiewiczem, K. Zanussim czy K. Kutzem. Ja jednak ograniczę się do skutków wysłuchania pana Grzegorza Chojnowskiego.

środa, października 27, 2021

...na 163-cią rocznicę urodzin Theodore'a Roosevelta - 27 X 1858 r.

Leży przede mną książka. "Sunday Times" napisał o niej: "Czysta przyjemność lektury". I ja tak uważam. Shaun Usher w książce "Przemowy niezapomniane" zebrał i opracował słowa, które zmieniły bieg historii, a my możemy teraz czytać dzięki Wydawnictwu Sine Que Non i trudowi tłumaczy: Jerzyny Słomczyńskiej i Adama Kożuchowskiego. Postanowiłem wykorzystać mowę dwudziestego szóstego prezydenta Stanów Zjednoczonych, Theodore'a Roosevelta (1901-1909). Raczej w świadomości Polaków pan Białego Domu skromnie rozpoznawalny. Możliwe, że większość nas kojarzy go z niedźwiadkiem zwanym Theddym lub pokrewieństwem z Franklinem Delano Rooseveltem czy górą Rushmore. I pewnie na tym koniec. Nie chcę się pastwić nad rodakami. Własnej historii nie znamy, to co nam się zabierać za tą zza Wielkiej Wody. Tylko później nie ciskajmy się, że jakiś John, Bill czy James nie odróżnia powstania w getcie od powstania warszawskiego.

Theodore Roosevelt - październik 1910 r. - domena publiczna.

sobota, stycznia 23, 2021

Przeczytania... (379) Timothy Snyder "Amerykańska choroba. Szpitalne zapiski o wolności" (Znak Horyzont)

"Leżąc w szpitalnym łóżku, stawia te pytania, toczony śmiertelną chorobą Timothy Snyder. Wybitny historyk i autor własnym przykładem uświadamia nam, jak cienki jest naskórek naszych wolności. I jak łatwo go przebić. Taka jest rzeczywistość. Ale czy można ja zmienić? Czy opieka zdrowotna nie jest prawem człowieka? Czy państwo w imię naszego dobra może nas więzić? Jak powinien działać system, który nie zmieni łóżka w pryczę, ale nam pomoże wrócić do zdrowia?" - zachęcenie mamy na okładce. Książka samym podtytułem ("Szpitalne zapiski o wolności") zachęca do przeczytania. Autor raczej średnio wyrobionemu czytelnikowi zapewne znany: Timothy Snyder (rocznik 1969). Książka, która dobrze wkomponowuje się w stan polityczny tak nad Potomakiem, jak i nad Wisłą: "Amerykańska choroba...", w tłumaczeniu Bartłomieja Pietrzyka. I premiera już na 2021 r. Zasługa wydawnictwa "Znak Horyzont". W sumie czytania nie ma tu zbyt wiele. Bez przypisów itp. to niespełna sto sześćdziesiąt stron przemyśleń wybitnego amerykańskiego historyka.

środa, sierpnia 12, 2020

Myśli wygrzebane (114) - Albert Schweitzer

Albert Schweitzer (domena publiczna)

"Groby żołnierzy są najlepszymi kazaniami o pokoju" - jeszcze raz ten cytat ukaże się na moim blogu. Jest tu na tej stronie jego oryginalne, niemieckie brzmienie. Chyba nie zaskoczę, że otworzy jeden z listopadowych odcinków cyklu "Nekropolie". Kto wie, jak będzie w następnych pisaniach. A w ogóle jest to skutek obcowania z kalendarzem ściennym, którego jedyną sensowną funkcją (poza przypominaniem, który jest dzień, tydzień czy jak wschodzi i zachodzi słońce) jest cytowanie kogoś. 5 sierpnia był nim Albert Schweitzer (1875-1965). Widać, że to zdanie zrobiło na mnie wrażenie, poruszyło mną. Tym bardziej, że wpisało się pomiędzy dwie ważne sierpniowe rocznice: wybuchu powstania warszawskiego i bitwy warszawskiej.

środa, stycznia 29, 2020

Myśli wygrzebane (107) profesor Bronisław Łagowski

Otworzyłem książkę na chybił-trafił*. Żadnego planowania, żadnego przyczajenia. Trafiło na s. 96-97. Wstyd powiedzieć, ale gdyby podsunięto mi pod nos zdjęcie Autora wypowiedzi, które zaraz tu się wysypią, to wzruszyłbym ramionami i odpowiedział zgodnie z prawdą: nie wiem, nie znam. Mea culpa! Taka ze mnie inteligencja? Ale pocieszam się myślą, że wielu z nas nie zetknęło się z osobą pana profesora Bronisława Łagowskiego (rocznik 1937). Jest w książce mini-biogram: "...filozof polityki, historyk idei, publicysta. Profesor w Instytucie Filozofii i Socjologii Akademii Pedagogicznej w Krakowie, wieloletni pracownik Instytutu Filozofii Uniwersytetu Jagiellońskiego. autor wielu książek i publikacji".

niedziela, stycznia 05, 2020

Przeczytania... (331) Donald Tusk "Szczerze" (Wydawnictwo Agora)

"Głosujemy w południe w ambasadzie, kolejka do lokalu wyborczego, ludzie bardzo serdeczni, ale trochę przygaszeni, najwyraźniej trafiłem na sympatyków Platformy. Są polskie media, ale nie mam właściwie nic mądrego do powiedzenia, plotę jakieś bzdury o frekwencji i demokracji" - zapis z 25 X 2015 r. Nie wiedziałem, że "Szczerze", to diariusz życia Autora. Sam przez trzy dekady prowadząc pamiętnik ulegam urokowi formy. Bo ona mnie naprawdę zaskoczyła. Nie wiedziałem, że Donald Tusk pisze dziennik. Jak Wydawnictwo Agora wydostało go od Autora?

poniedziałek, sierpnia 26, 2019

... na 200 rocznicę ogłoszenia "La Déclaration des droits de l'homme et du citoyen" - 26 VIII 1794 r.

Równe 200-ście lat temu, 26 sierpnia 1789 r., powstał jeden z najważniejszych kodeksów praw, jakie stworzono. Śmiało można go stawiać w jednym szeregu z Kodeksem Hammurabiego, Biblią, Prawem Salickim czy wielką Kartą Swobód. Oto zrewoltowana Francja ogłosiła najbiedniejszego z Francuzów wolnym człowiekiem. O ile interesuje nas, co doprowadziło do 14 lipca 1789 r., czyli zburzenia Bastylii, to starczy owe XVII punktów obrócić, niczym kota ogonem. I co zyskamy? Obraz Francji pod rządami nieudolnego Ludwika XVI. To oczywiste.

sobota, lutego 10, 2018

Myśli wygrzebane (86) Montesquieu

To nie snobizm podpowiada mi, aby "Monteskiusz" zapisać w formie oryginalnej, czyli "Montesquieu". Tak stoi wydrukowane na tomiku pt. "Myśli", serii którą tu wykorzystuję od kilku pisać: PIW, Warszawa 1985. Wstępem opatrzył i wyboru dokonał Leopold Gluck. Z niego biorę cytat następujący: "Montesquieu jest dla nas prawoznawcą, socjologiem, psychologiem społecznym i historykiem. Tymczasem jego zainteresowania były znacznie szersze, obejmowały niemal wszystko". Oto jeden z tych żarliwych umysłów, bez których nie byłoby roku 1789! Nie byłoby oświecenia! Zerwać z kanonem, w jaki Kościół wciskał każdą wolna myśl - oto wielkość. Nie zdajemy sobie sprawy, jak wiele z naszego myślenia, rozumienia wolności zawdzięczamy ludziom tej miary, co Charles Louis de Secondat, baron de La Brède et de Montesquieu (1689-1755). Właśnie dziś, 10 lutego, przypada 263 rocznica śmierci Wielkiego Myśliciela.

niedziela, stycznia 28, 2018

Przeczytania... (247) Andrzej Zoll i Marek Bartosik "Od dyktatury do demokracji. I z powrotem" (Znak-Horyzont)

Nie wiem czy to jest lektura do śniadania. Nie wiem nawet czy to lektura do poduszki. Jedno jest pewne: to książka dla tej części homo sapiens sapiens, która myśli, której nie obce są trudne słowa (czytaj: demokracja, dyktatura, totalitaryzm, faszyzm, rasizm, fanatyzm), którą jeszcze porusza to, co między Bugiem a Odrą wyprawiają jedynie prawie i jedynie sprawiedliwi. niebezpieczne przed wkroczeniem w stan czytania jest to, że Autor, to Ktoś. Nie sezonowa kometa na firmamencie polityczniej głupoty i obskurantyzmu, ale Osobowość. Profesor Andrzej Zoll (rocznik 1942) udzielił wywiadu Markowi Bartosikowi, a wydawnictwo Znak-Horyzont zadbało, abyśmy teraz mogli teraz czytać "Od dyktatury do demokracji. I z powrotem". tytuł dopełnia: "Autobiograficzna rozmowa o współczesnej Polsce".

poniedziałek, lutego 20, 2017

Myśli wygrzebane (73) Arystoteles - "Polityka"

Kto mnie zna, to wie, że nie pałam sympatią do... antycznej Grecji. Starożytny Rzym i owszem, ale Grecja? Tym bardziej zapraszam do dzisiejszego odcinku cyklu "Myśli wygrzebanych". Sięgnąłem po dzieło niezwykłe, niezwykłego twórcy! Dziś "Polityka" wielkiego Arystotelesa (384 - 7 III 322 p.n.e.), w tłumaczeniu Ludwika Piotrowicza, wydana przez DeAgostini oraz Altaya, Warszawa 2002. Tak, po raz kolejny sięgnąłem do tomu, jaki ukazał się w serii "Arcydzieł Wielkich Myślicieli". Już bardziej klasycznego dzieła nad to, które teraz leży koło mnie trudno szukać. SięgaMY po pierwociny myśli politycznej europejskiej cywilizacji. O ile ktoś myśli i rozumuje inaczej depcze odwieczne prawa wolności, nie szanuje wolnego myśli lotu, to zapewne nie sięgnie po to dzieło. Bo wtedy: 1. dowie się, jak bardzo zdeprawował porządek prawny państwa; 2. dowie się jakim niegodnym indywiduum jest poprzez wiarę w swą nieomylność.