historia i ja: Brahe

Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Brahe. Pokaż wszystkie posty

niedziela, października 01, 2023

Bydgoskie abecadło? - część 7 - ulice / straße

Wstyd się przyznać, ale poprzedni, tj. szósty, odcinek zagościł na tym blogu... 31 VIII 2019 r. Powiedzieć "dawne dzieje" nie byłoby przesadą. Zaniedbanie, którego nie potrafię logicznie wytłumaczyć. Tym bardziej, że utknąłem wtedy na literze "M". Abecadło zaś, jak wiemy, rządzi się swoimi prawami, tj. po "M" powinno być "N", potem "O", za nim "P", wtedy dopiero kroczy "R". Nie, nie będę odrabiał teraz zadania z pamiętania tego uporządkowania. Ostatni ulica, o której nie zapomniałem, to Karola Marcinkowskiego, która przed 20 stycznia 1920 r. nazywała się: Fischerstraße und An der Stadschleuse. Zapis wzbogacam, jak przed laty, zdjęciami mapy Bydgoszczy z 1905 r., a więc czasu, kiedy żaden z moich przodków jeszcze nie mieszkał tu nad Brdą.

Zatem kolejne czterdzieści nazw ulic, a właściwie straße? Nie zapominajmy: wracamy do czasu, kiedy miasto nad Brdą nazywało się: BROMBERG. O Brdzie pisano, że to: BRAHE. A jedynym czynnym katolicki kościołem była wtedy Fara. Jest chyba jedne wyjątek.

MARIACKA - Klosterstraße

MARKWARTA R. ks. - Freiherr von Richthofenstraße

MATEJKI J. - Schloss straße

MAZOWIECKA - Heynestraße, Memelerstraße

MENNICA - Munzwerderstraße

MICKIEWICZA A. - Bülowstraße

MIEROSŁAWSKIEGO L. - Nietzschestraße

MIŃSKA - Bahnstraße

MŁYŃSKA - Wilhelmstthalerstraße

MODRZEWIOWA - Fichtenweg

MONIUSZKI S. - Brahmsstraße

MOSTOWA - Brükenstraße

MOŚCICKIEGO I. - Schopenhauer Allee

NAD KANAŁEM - Am Kanal

NADRZECZNA - Badeweg

NAKIELSKA - Nakelerstraße

NARUSZEWICZA A. - Holzhofstraße

NA WZGÓRZU DĄBROWSKIEGO - Aufgang nach Wismannshohe und Wismannsluft

NIEDŹWIEDZIA - Bärenstraße

NIEMCEWICZ URSYNA J. - Lessinstraße

NIZINY - Tieflandstraße

NOWODWORSKA - Neuhoferstraße

NOWOGRODZKA - Neue Schulstraße

NOWY RYNEK - Neuer Markt

OBROŃCÓW BYDGOSZCZY - Petersona

OGIŃSKIEGO M. K. - Turnerstraße

OGRODOWA - Gartenstraße

ORLA - Adlerstraße

ORZESZKOWEJ E. - Agnes Miegel straße

OSSOLIŃSKICH - Hohenzollernstraße

PADEREWSKIEGO I. J. - Schillerstraße

PARKOWA - Grunstraße

PAWIA - Pfauenstraße

PESTALOZZIEGO - Pestalozziegostraße

PIASKI - Bergstraße

PIJARÓW - Schulstraße

PIOTROWSKIEGO M. - Conradstraße

PLATER E. - Theodor Körnerstraße

PLAC KOŚCIELECKICH - Hann von Weyhernplatz

PLAC KOŚCIUSZKI - Hindenburgplatz

Nie mam pewności czy przed 1920 r. Agnes Miegel (1879-1964) mogła być patronką bydgoskiej ulicy? Skojarzenia mam raczej... nazistowskie. Takie wątpliwości są przykładem, jak krucha jest nasza wiedza, jakie w niej braki. Nie wstydzę się o nich pisać i mówić. Głupotą byłoby stroić się w omnibusa. Proszę o uściślenie i wskazanie źródła. Nie ukrywam, że zainteresował mnie inny patron bydgoskiej ulicy: Theodor Körner (1791-1813). Zastanawiałem się też czyżby w Bydgoszczy nie było ulicy poświęconej Paulowi von Hindenburgowi (1847-1934). Była. Tu jeszcze tego nie zdradzam, ale jest wzmianka o placu mu poświęconemu. Przypomnę tylko, że dawna ul. I. Mościckiego, to obecnie ul. Sportowa.

Jedyny ślad po Bülowstraße...

Nawet nie zdajecie sobie sprawy, jak bardzo wciągający może być spacer po znajomości nazw ulic miasta własnego. To nie tylko mechaniczne wklepywanie kolejnej straße. Nad wieloma z nich wcale nie zastanawiamy się. Pewnie, że pruscy czy niemieccy patroni musieli odejść, ale miejmy też świadomość, że wiele nazw ulic po prostu przetłumaczono na język polski. Patrząc tylko na spis tej części odnajdujemy np. Brükenstraße, Neuhoferstraße, Pfauenstraße, Tieflandstraße. I niech ktos jeszcze powtórzy, że historia jest nudna.

sobota, sierpnia 19, 2023

Smakowanie Bydgoszczy - 99 - Hala Targowa

Boswau & Knauer GmbH z Berlina było spółką architektoniczną, która zaprojektowała jeden z najbardziej charakterystycznych gmachów użytkowości handlowej tu nad Brdą, czy jak pisano wtedy Brahe, bo myślę o czasach, kiedy Polski na mapach nie było, niewielu zresztą się ona w ogóle śniła, a Bydgoszcz, to po prostu Bromberg. Owa spółka, rzadka okazja aby o niej wspomnieć, powstała w 1892 r., kiedy swoje twórcze siły połączyli Paul Boswau und Hermann Knauer. Na temat tego ostatniego architekta znalazłem bardzo szczątkowe informacje: urodził się w Berlinie w 1872 r., zmarł tamże w 1909 r., zaledwie w wieku 37 lat. Znane jest miejsce jego pochówku, ale grób nie dotrwał do naszych czasów. Okazuje się, że berlińczycy nie zapomnieli o swoim architekcie, skoro upamiętnili go w dzielnicy Reinickendorf ulicą. Poszukiwania w Internecie zaowocowały m. in. odnalezieniem tablicy poświęconej spółce, która nas tu zajmuje. Efekty ich prac budowlanych znajdziemy m. in. w Akwizgranie, Augsburgu, Berlinie, Düsseldorfie, Gliwicach, Hamburgu czy Hannoverze. Swoją drogą ciekawe, że w odnalezionym wykazie brak Bydgoszczy.

poniedziałek, stycznia 20, 2020

Smakowanie Bydgoszczy... (83) 100-lecie Niepodległości

No i oto nastał nam dzień Rocznicy!

Oto 100. lat temu, 20 stycznia 1920 r., do miasta Bydgoszczy (wraz z wmaszerowującym tu pierwszym polskim żołnierzem), wkroczyła niepodległość. Po 148. latach zakończyło się pruskie/niemieckie panowanie. Bezpowrotny koniec? Tak sądziło ówczesne pokolenie. Niestety w historię wpisano ponury czas: 1939-1945. Coraz mniej pamięta się, że to nie był okres okupacji, ale rzeczywistego wcielenia Bydgoszczy do III Rzeszy.

niedziela, stycznia 19, 2020

Bydgoski tryptyk niepodległości - 20 stycznia 1920 r. - część I

Jest w historii Bydgoszczy data wyjątkowa: 20 stycznia 1920 r. 11 XI 1918 r. - to nie ta moc. Przykro mi. Taka jest prawda. Bo tu, nad Brdą (zwaną wtedy: Brahe) cały czas trwał Bromberg. Mieszkańcom tegoż nie mieściło się wtedy w głowach, że może być tu Polska. a jednak się stała! Definitywnie właśnie 20 stycznia 1920 r.

Każdego roku, odkąd obchodzone jest Narodowe Święto Niepodległości słyszymy o 123. latach zaborów. I znowu muszę dodać: nie tu, nie nad Brdą. Tu wolność wracała po 148. latach pruskiego zniewolenia. Ćwierć wieku więcej, niż w Warszawie.

sobota, sierpnia 31, 2019

Bydgoskie abecadło? - cz. 6 - ulice / straße

"Bydgoskiego abecadła" ciąg dalszy. I cały czas drepczę po ulicach rodzinnego (po mieczu) miasta. Nigdy zbyt wiele. Choć w te wakacje jednak poza jedną wycieczką (8 lipca) nie widziano mnie tu i tam z aparatem. Trochę pstryknięć na arterii Kujawska, Toruńska, Bernardyńska, to cały plon? Nie dość na tym, jeszcze nie wykorzystałem tego materiału do pisania mego tu. A jest o czym. Bo tak... rozkopanej Bydgoszczy, to chyba nikt nie pamięta. Zapraszam na przejażdżkę ulicami Wojska Polskiego i Solskiego, aby skutecznie odechciało się letnich (i jakich bądź) peregrynacji nad Brdą.

sobota, sierpnia 10, 2019

Bydgoskie abecadło? - cz. 5 - ulice / straße

Od św. Wojciecha i św. Jerzego trochę wody w Brdzie i Kanale Bydgoskim popłynęło. Nie żebym zapomniał o cyklu. Tak wyszło. Rocznica goni rocznicę i w zaniedbanie popadają inne pisania. Usłyszałem ostatnio z ust bliskich stwierdzenie, że na swoim blogu, to ja nic mądrego nie piszę i tylko przepisuję książki innych. Aż zaczynam bać się teraz zerknąć do którejś, która dotyka historii Bydgoszczy.

poniedziałek, sierpnia 27, 2018

Smakowanie Bydgoszczy... (72) Meners konversations-lexikon 1897

To miało być zwykłe zakupowe przejście się po ulicy Długiej. Samochód zostawiony na strzeżonym parkingu, nieopodal Szpitala Zakaźnego. Nie wziąłem nawet ze sobą apartu fotograficznego. Ale od czegóż ma się smartfona? Ileż to razy ratował sytuację. I tym razem uratował.

Spacer wzdłuż urokliwej panoramy Bydgoszczy. To miejsce, które czeka na moje opisywania. Brak czasu. Jak zwykle. Skraj Babiej Wsi, Stary Port, Poczta Główna, a po drugiej stronie Brdy gmachy symbole miasta: Spichrza i dawna siedziba Lloyda. To Rybi Rynek, na którym przed laty kręcono odcinki do serialu "Czterej pancerni i pies", choć dla mnie ważniejsi są "Sąsiedzi" (w reż. A. Ścibor-Rylskiego).

środa, sierpnia 30, 2017

Smakowanie Bydgoszczy... (62) aleje Ossolińskich

Był czas i to nie aż tak odległy, kiedy aleja Ossolińskich nazywała się: Hohenzzollernstraße. Nie dość na tym: dostojnemu gmachowi Instytutu Rolniczego patronował sam kaiser Wilhelm I (1871-1888). Ja, to był wtedy Kaiser-Wilhelm-Insitut für Landwirtschaft! Tak, umówilibyśmy na tej straße w czasach cesarskich, czyli przed 20 stycznia 1920 r., kiedy na mapach Europy widniały: Bromberg und Brahe. Śladów bytności pruskiego/niemieckiego zaborcy nie da się zatrzeć. Musielibyśmy wyburzyć wszystkie gmachy użyteczności publicznej sprzed wzmiankowanego roku, a i mnóstwo kamienic. Te, które chcę tu pokazać są moim zdaniem wyjątkowe. Zdjęcie jednej z nich już umieściłem na tym blogu, proszę zerknąć do postu z 10 sierpnia 2013 r. pt. Bydgoskie abecadło? - cz. 2. Część zdjęć pochodzi sprzed kilku laty, a część sprzed kilku lipcowych dni. Stąd zróżnicowanie scenerii...

Strony