Nekropolie - wizyta 45 - Brzózki

czwartek, października 30, 2025

Nekropolie - wizyta 45 - Brzózki

... cmentarz ewangelicki.

Dla wielu z nas, to prawdziwe odkrycie: wieś BRZÓZKI. Powód jest jeden: niezwykła pokrycie ściany domostw malarstwem pewnego niderlandzkiego geniusza pędzla. I nas też tam minionego lata pchnęła tam ciekawość obejrzenia tych cudów. Ale ja nie o nich chcę teraz pisać. 1 listopada i 2 listopada przypomina nam o czasie przeszłym dokonanym. My takim dokonaniem też będziemy. Bez obaw. Myślimy o naszych zmarłych. Ale czy pamiętamy, że są wśród nas miejsca opuszone, których wyroki historii skazały na zapomnienie?

Nie ma w Brzózkach tych, dla których te zapomniane mogiły kryły wspomnienia i wzruszenie. Nie ma w Brzózkach ewangelików. Nie ma po prostu Niemców, którzy tworzyli historię tej podbydgoskich wsi do 1945 r. Odeszli stąd, gdy nadciągała nawała wojenna 1945 roku, a i po jej zakończeniu. Grobów wziąć nie mogli.

Zostały. Jedne padły ofiarą kradzieży, inne zwykłej ludzkiej zemsty, a jeszcze inne po prostu zniszczył czas. Bo kto miał niby się nimi godnie zająć? Nie wińmy okolicznych ludzi. Historii wystawny rachunek.

A jednak ktoś... pamięta? Na zarośniętych, bezimiennych mogiłach znicze! Krewni? A może zwykły odruch ludzkiego odczuwania? W końcu wielu z nas ma rodzinne mogiły rozrzucone po świecie.

A co nam szkodzi zapalić na opuszczonym grobie świeczkę? Nie ma znaczenia fakt czy to nasi krewni, powinowaci czy zupełnie obcy. To taki ludzki odruch. Gdzieś tam w świecie ( dla wielu, to choćby utracone Kresy) może inny ktoś zrobi to samo?

Brzózki mogą być dumne. Z kilku powodów. Jednym jest zadabanie o miejsce pochówku dawnych ewangelickich mieszkańców wsi. Drugim są ustawione tu figury. Pod jedną z nich napis m. in. o jedności! I ten anioł. To oni inicjatywa jednego z okolicznych proboszczy, który w ten symboliczny sposób uczcił pamięć znarłych, a nam przyjezdnym dał znak: tu jest dawny cmentarz (lub to co po nim zostało). Identycznego spotkamy w okolicach miejscowości Tur.

Jeszcze do Brzózek wrócimy. Tak, aby przyjrzeć się i atrakcji, która ją rozsławiła na cały kraj. Historia tutejszego cmentarza niech będzie aktem pamięci o tych, którzy odeszli, a dla nas podpowiedzią jak wiele ciekawych historii czeka na poznanie. Warto poszperać, pochodzić, rozmawiać z okolicznymi mieszkańcami. Niestety nie odnaleźliśmy drugiego z cmentarzy. Może innym razem. 

Read more »

Zawędrowania - odcinek 3 - Kawęczyn

piątek, października 17, 2025

Zawędrowania - odcinek 3 - Kawęczyn

Friedrich von Schenck i jego potomkowie chyba się w grobach przewracają. To tego niemieckiego rodu był własnością pałac w Kawęczynie aż do 1930 r.  Skąpo informacji o losach pałacu. Co się z nim działo w czasie II wojny światowej? Po jej zakończeniu przekazano go na... cele społeczne. I do 2010 r. pełnił funkcję Domu Pomocy Społecznej. A od tego czasu powrót w ręce prywatne? Nie wiedzieć dlaczego z... tragicznym skutkiem dla pałacu!

To, że w ogóle znaleźliśmy się w Kawęczynie, to zasługa kolegi, który wspomniał o pałacu. Nie znał jego stanu obecnego, bo jak się zresztą okazało starczyło dekady, aby miejsce było nie do poznania?

Mogę tylko pozazdrościć Jackowi, że miał szczęście widzieć pałac w zdrowszej kondycji! Wchodził wejściem, po którym zostały smutne pozostałości. O korytarzowym plafonie nawet mowy nie ma. Bo ani korytarza, ani plafonu i sufitu po prostu nie ma. 

Nie wiem o jaką pomstę i do jakiej instancji słać gromy? Jak można było doprowadzić w kilkanaście lat do takiego stanu zabytek? Gdzie są rece tych, którzy powinni stać na straży dziedzictwa lat minionych?

Ponury to widok. Takie rumowisko? Strzaskane kolumny, obalona wiekowa tradycji, wszystko pogrążone w chaosie i stosie cegieł! Trudno pogodzić się z taką degradacją. Właściwe każdy kadr, jaki tu zostawiam jest oskarżeniem.

Wchodzimy na własne ryzyko. Niby ruina jest otoczona siatką, ale już poprzednich zadbali, że nie jest to miejsce zabezpieczone przed ciekawskością. Ryzykuję. Wchodzę. Widzę ciąg dalszy destrukcji!

Nie wiadomo, co groźniejsze: wiszący strop, a może... skóra borsuka? No, lekko zaskoczyła mnie ona. Dodała smaczku temu wędrowaniu po zachowanych tyle o ile pomieszczeniach. 

Kawęcin mimo wszystko urzeka. Czy kiedyś ktoś podniesie go z upadku? Na ile rozkład znaczył będzie ciąg dalszy jego losu? W każdej chwili runąć może kolejna ściana lub urokliwa wieża. Prywatny właściciel raczej nic nie robi, aby przywrócić blask sędziwego pałacu. Warto dodać, że chcąc ten zabytek obejrzeć musimy wejść na teren... gospodarstwa rolnego. Była obawa, że to zniweczy plan jego poznania. 

Gdzie następnym razem? Nie wiem. Zobaczymy. A potem napiszę. Warto rozglądać się na boki, po swoich okolicach. Tyle jest do obejrzenia...

Read more »