historia i ja: 13 XII 1981 r.

Pokazywanie postów oznaczonych etykietą 13 XII 1981 r.. Pokaż wszystkie posty

środa, grudnia 13, 2023

Przeczytania... (484) ks. Józef Tischner "Etyka solidarności oraz Homo soviticus" (Wydawnictwo Znak)

"Cóż to znaczy być solidarnym? Znaczy nieść ciężar drugiego człowieka. Nikt nie jest samotną wyspą. Jesteśmy zespoleni nawet wtedy, gdy tego nie wiemy. Łączy nas krajobraz, łączy nas ciało i krew - łączy praca i mowa. Nie zawsze jednak zdajemy sobie sprawę z owych powiązań" - w takim dniu, jak dziś, tj. 13 grudnia w a r t o wrócić do dorobku księdza Józefa Tischnera (1931-2000) i dwóch istotnych tekstów, jakie nam zostawił. Wydawnictwo Znak wydało je kilka lat temu we wspólnym tomie, pt. "Etyka solidarności oraz Homo sovieticus".

Czas po wyborach 15 października jest odpowiednią chwilą, aby przywracać brzmienie pojęciom, prawdom, naukom, które jedyni prawie i jedynie sprawiedliwi zawłaszczali, zniewalali w swoich im interpretacjach. Czas po wyborach 15 października jest odpowiednią chwilą, aby odbudowywać zaufanie do tego, co starano się utożsamiać tylko z jedną, jedyną, nieomylną opcją prawych i sprawiedliwych. Sami zresztą wiemy, jak z ową prawością i sprawiedliwością było przez ostatnie osiem lat.

poniedziałek, grudnia 13, 2021

Jacek Kuroń - po raz trzeci - myśl polityczna

"Powtórzmy więc jeszcze raz: nie tylko programy otwarcie totalitarne, ale każdy program społeczny, który z zasady zwraca się przeciw pewnym wartościom ludzkim w imię innych wartości ludzkich, prowadzi - konsekwentnie realizowany - do głębokich deformacji życia społecznego, co współcześnie zawsze grozi totalitaryzmem" - ja tego zdania nie szukałem. Samo mnie znalazło, kiedy otworzyłem ten tom na stronie 118. I poruszyło mną. Bo znowu byłem w domu! Znowu okazało się, jak bardzo nieprzemijające są myśli wybitnych Polaków. Ktoś ma wątpliwości, aby zaliczyć do tego grona Jacka Kuronia (1934-2004)? Pan z nienawistnym spojrzeniem czy tamta pani, która z chęcią sprawdzałaby ile Polaka w innym Polaku. Nie chcę mi się wierzyć, że to minęło już siedemnaście lat, jak nas zostawił. Muszę przyjąć ze smutną świadomością, że wielu nastolatków nie wie kim był. Żart? Nie. Ponura rzeczywistość. W epoce, kiedy chce się pisać historię na nowo (choćby bez Lecha Wałęsy) wypieranie dorobku Jacka Kuronia może być kolejnym cynicznym niedowidzeniem jedynie prawych i jedynie sprawiedliwych. Nie róbcie tego.

piątek, grudnia 18, 2020

Smakowanie Bydgoszczy (88) grudniowe wspomnienie...

To nie będzie zbyt długa historia. Taki sobie epizod. Z pamiętnego Grudnia '81. Był poniedziałek, 14 grudnia tego pamiętnego roku. Dla mających problemy z pamięcią od przeszło dwudziestu czterech godzin na całym obszarze ówczesne Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej (PRL - wielu ma już problem, kiedy zmaga się z wyjaśnieniem, co ów skrót oznacza) wprowadzono stan wojenny. Już byliśmy po przemówieniu towarzysza generała Wojciecha Jaruzelskiego, który jak nikt w historii Polski dzierżył ster władzy siedząc na kilku decyzyjnych stołkach. Żadne tam Piłsudski czy Kaczyński nie może nawet równać się do ogromu władzy, jaką oficjalnie piszący się Ślepowronem sprawował.

sobota, grudnia 12, 2020

Jacek Kuroń - po raz drugi - 13 XII 1981 r.

"Usłyszałem zgrzyt klucza w zamku. Przyszli. Jechaliśmy później suką przez nocne miasto. Na ulicach stały czołgi i wozy pancerne. Nawet mnie nie skuli. Mój wierny stróż, major Leśniak, zapytał: - No i co, panie Kuroń, warto było?" - bardzo oszczędnie sięgam po "Taki upór"*. Podtytuł dopowiada: "Ze spuścizny Autora wybrała Maria Krawczyk". Sięgam po tę antologię (bo dla mnie to jest antologia), bo mi łatwiej, bo leniwiej? Pani M. Krawczyk zrobiła dla mnie ten zbiór. Nie muszę sięgać po poszczególne tomy. XXXIX rocznica 13 grudnia 1981 r. Nie chce się wierzyć, że to tyle czasu upłynęło, a wielu bohaterów tamtego czasu (z obu obozów) już między nami nie ma. W tym roku minęło szesnaście lat, jak odszedł Jacek KUROŃ.

sobota, grudnia 15, 2018

13 XII 1981 r. - wierszykiem pisany

...zrobił się nam kolejny tematyczny tryptyk?

Zawdzięczam go tym razem aktywności dwóch Czytelników komentujących mój post z 13 grudnia. Panowie Artur (zali chodzi o mego eks-ucznia, który od lat mieszka na dalekiej Islandii?) i Jeremiego. Moje pisanie pobudziło obu do przypomnienia sobie ulotnej twórczości stanu wojennego. Tak, chwila sprawiała, że odżywał duch z lat... okupacji hitlerowskiej. Było trochę analogii między tym, co działo się w latach 1939-45 a 1981-83: choćby patrole wojskowe na ulicach, rewizje, niepewność, strach. Zaraz jakiś post-sowietysta wykrzyknie: "Nikt nikogo nie wieszał, nie rozstrzeliwał!". I zacznie pluć jadem na mnie. A niech pluje. Na mnie, w macierzystej szkole średniej, jeszcze przed grudniem '81 mówiono, że jestem: czarna reakcja i chodząca prowokacja. A polonistka pani profesor Wanda Pinkowska powtarzała: "Przepisz pracę, ale ty się pod nią już nie podpisuj".

piątek, grudnia 14, 2018

13 XII 1981 r. - w ocenie prof. Wojciecha Roszkowskiego

Kiedy zapisywałem Autora, z którego dorobku postanowiłem skorzystać napisałem: Andrzej Roszkowski. Jak nic zrodziła się swoista zbitka. Wielu z nas przecież pamiętają, że przed laty w drugim obiegu edukował nas ktoś, kto nazywał się Andrzej Albert. No i wyszło, jak wyszło. Od lat wiemy, że Andrzej Albert = Wojciech Roszkowski. Oczywiście pan profesor Wojciech Roszkowski. Dzięki takim ludziom nasze dorastanie w mętnej wodzie PRL-u miało jakiś powab i smaczek. To było to dwoiste edukowanie via dom i podziemne wydawnictwa oraz szkoła. W ogromnej masie zakłamana, bojaźliwa i... podła. Tak, czytając podobne zakazane lektury takich Autorów można było poczuć zapach konspiracji. Tak było z książkami o Katyniu, marszałku J. Piłsudskim i wojnie polsko-bolszewickiej czy autorstwa choćby Sergiusza Piaseckiego.

czwartek, grudnia 13, 2018

13 XII 1981 r. - P A M I Ę T A J M Y !...

Ponoć 80 % młodzieży nie wie, co wydarzyło się 13 grudnia 1981 r. kolejny cios. Rozglądamy się i szukamy winnych. Pewnie chwilami dochodzimy do wniosku, że to trzeba uderzyć się we własne, cherlawe piersi. Ktoś z oburzeniem wtrąci: "Ile można?". A mnie ostatnio zapytał Uczeń: "Czy TO może się powtórzyć?". Tak, zaskoczył mnie.
P A M I Ę T A J M Y !...

środa, grudnia 13, 2017

Spotkanie z Pegazem (112) - Maciej Zembaty "Hymn internowanych ekstremistów"

I znowu nastał nam 13 grudnia!...

I znowu nastał czas wspominania. XXXVI lat od tamtej niedzieli. Bo nigdy wiele przypominania. Bo tylko nam, którzy pamiętają rok 1981 wydaje się, że grzechem jest nie pamiętać. Dla pokolenia przełomu XX i XXI, to niemal coraz mniej znaczący fakt. To takie bez-fakcie. Przesadzam? Nie, ja to po prostu przerabiam każdego roku. I za każdym razem widzę, że jest coraz gorzej. Pan mi nie wierzy, i pan, i pani? - proszę przeprowadzić bardzo prosty i zacząć od pytania: "kim był Maciej Zembaty?". I, co? Cisza? Pokażcie zdjęcie Jacka Kuronia i dopytajcie "kto to?".

piątek, grudnia 16, 2016

Przeczytania... (178) - Józef Hen "Wiem, co mówię, czyli dialogi uzdrawiające. Spotkania z Józefem Henem" (Wydawnictwo Iskry)

Nie, nie biorę całego tego tomu pod lupę i rozwagę. Po książkę "Wiem, co mówię, czyli dialogi uzdrawiające. Spotkania z Józefem Henem" Wydawnictwa Iskry sięgam z premedytacją. Z racji na rocznicę: 13 grudnia 1981 r. Można o tamtym grudniu pisać (sam to robię) na różne sposoby. XXXV-lecie zobowiązuje!
Tym razem nie będzie czołgów, SKOT-ów, ZOMO, WRON-y. Nie będzie sprawców (czytaj: oprawców) i ofiar - za to będzie Józef Hen. I wywiad, jakiego udzielił "Literaturze", a jaki pojawił się z datą tamtej mroźnej niedzieli. Stąd dłuższy teraz cytat: "Lubię rozmawiać, a nie udzielać wywiadów. Wywiad jest krępujący, a poza tym rzadko się zdarza, by wypadł tak, jak go sobie wyobraziłem".

piątek, grudnia 16, 2016

Spotkanie z Pegazem... - 87 - Maciej Bieniasz "Idą pancry na «Wujka» "

16 grudnia 1981 r. padły strzały pod kopalnią "Wujek" w Katowicach. 9 zabitych! 21 rannych! Trudno zapomnieć. Do dziś jakoś trudno się otrząsnąć. Reżim komunistyczny pokazał kły i pazury. Znów Polak strzelał do Polaka! Jak w 1956 r.! Jak w 1970 r.! Sam wstrząśnięty tym, co się stało napisałem:

I polała się krew w naszym domu,

I padł Polak z ręki Polaka.

W imię prawa, porządku, spokoju

Salwa ciszę przerwała na Śląsku.

Ale to nie o mnie ma być - tylko panu profesorze Macieju Bieniaszu, który chwilami zamieniał pędzel na pióro i wtedy powstawały... słowa? "Idą pancry na «Wujka» " są taką spontaniczną reakcją na zbrodnię LWP i ZOMO dokonanej na górnikach z "Wujka", na dzień 16 grudnia 1981 r.

Prof. Maciej Bieniasz - foto Karol Wilczyński

środa, grudnia 14, 2016

Myśli wygrzebane... (70) profesor Karol Modzelewski

Należę do pokolenia, dla którego 13 grudnia 1981 r., to nie data z zamierzchłej przeszłości. Tamtego grudnia miałem skończone 18. lat i byłem uczniem klasy maturalnej jedne ze średnich szkół technicznych w Bydgoszczy. W perspektywie była matura AD '82, ba! rozpalało się uczucie do pewnej licealistki z V LO... Wielu z nas kojarzyło nazwiska czołowych opozycjonistów. Niemal kanonem była wiedza o Kuroniu, Michniku czy Modzelewskim. To byli wrogowie Polski Ludowej z najwyższej półki.

wtorek, grudnia 13, 2016

Spotkanie z Pegazem... - 86 - Maciej Zembaty "Do generała [Naród dziękuje ci, Generale]"

13 grudnia 1981 r. Nie, nie potrafimy (chociażby tacy, jak ja z rocznika '63) zapomnieć. Trudno wyprzeć się swego dorastania. 35. lat temu mieliśmy po 18. lat. Wkraczaliśmy w dorosłość. Moje osobiste urodziny przypadły w dniu... żałoby narodowej po zgonie księdza prymasa Stefana Wyszyńskiego. Sporo jest o stanie wojennym na tym blogu. Inaczej być nie może. Nie ma prawa być. Dziś sięgam po wiersz kogoś dla mnie wyjątkowego: Maciej Zembatego (1944-2011).

Maciej Zembaty - maj 2009 - foto Henryk Kotowski

niedziela, grudnia 13, 2015

Zanim nastał 13 grudnia... - czyli z zapisków nastolatka

Raz jeszcze otwieram swój kajet z 1981 r. Raz już robiłem użytek z tego mego "nastoletniego pisania". Trudno, żebym tu wykładał każdy szczegół mej biografii. Tak, odzywa się wewnętrzna samokontrola, ba! cenzura. Jak zwał, tak zwał. Cud, że moje kajety (tu jest fachowy nadruk: "BLOK DO NOTATNIKA" przetrwały te wszystkie lata. Ufam, że tych kilka "migawek" dobrze odda czas sprzed 13 grudnia 1981 roku. Miało się swoje 18. lat i zdawało się nikt i nic nie jest w stanie zabrać nam tej młodości...

piątek, grudnia 12, 2014

Przeczytania... (22) Karol Modzelewski "Zajeździmy kobyłę historii. Wyznania poobijanego jeźdźca" (Wydawnictwo ISKRY)

Robi wrażenie, kiedy książka historyczna wygrywa "NIKE" Nagrodę Literacką 2014 r. Tym bardziej, że jej autorem jest postać wyjątkowa: profesor Karol MODZELEWSKI. Współtwórca tamtego czasu, symbol walki z systemem komunistycznym, ba! nieomal ikona tego nierównego starcia. Losy takich ludzi uświadamiają, że walka Dawida z Goliatem na prawdę może być wygrana! Książka "Zajeździmy kobyłę historii. Wyznania poobijanego jeźdźca" wprowadza nas "od kuchni", jak tworzyła się opozycja. Nie tylko. Jak tworzył się... człowiek opozycji. Tym bardziej, że Karol Modzelewski, alias Kirył Aleksandrowicz Budniewicz, powinien był wyrosnąć na "nastajaszciego gieroja", prawdziwego "homo sovieticus". Duży ukłon w kierunku Wydawnictwa ISKRY, które dało nam możliwość wniknięcia w ten pogmatwany życiorys i losy wielu Polaków.

niedziela, grudnia 16, 2012

...zaczęło się 13 XII 1981 r.

(Rondo Grunwaldzkie w Bydgoszczy - 12 XII 1981)

I polała się krew w naszym domu,
I padł Polak z ręki Polaka!
W imię "prawa, porządku, spokoju..." -
Salwa ciszę przerwała na Śląsku!

"Ognia! Ognia!"- trzaskały komendy,
Grad kul w piersi prosto uderzał!
I polała się krew w naszym domu,
I padł Polak z ręki Polaka!

(Transporter opancerzony na Rondzie Grunwaldzkim w Bydgoszczy - 12 XII 1981 r.)

Tak pisałem XXXI lat temu, kiedy padły zbrodnicze strzały pod kopalnią "Wujek". Stan wojenny, wprowadzony trzy dni wcześniej, ukazał swoje bezwzględne oblicze. Zginęli:
- Józef Czekalski
- Joachim Gnida,
- Krzysztof Giza,
- Ryszard Gzik,
- Bogusław Kopczak,
- Andrzej Pełka,
- Jan Stawisiński,
- Zbigniew Wilk
- Zenon Zając.
Tych kilka zdjęć wykonałem w 1981 r. Mury krzyczały prawdę o tamtych dniach... Skoro niby tak dobrze było w PRL-u, to dlaczego było tak źle? Ciekawe, jakie były losy oficera, który dumnie siedział na wieżyczce swego SKOT-a. Numer boczny: 201. Szkoda, że nie 102?...

(Bydgoszcz VII 1981)

Nie wolno nam zapominać, że XC lat temu (90) Eligiusz Niewiadomski zastrzelił w gmachu warszawskiej "Zachęty" pierwszego prezydenta odrodzonej Rzeczypospolitej, Gabriela Narutowicza. Julian Tuwim napisał wstrząsający wiersz-oskarżenie "Pogrzeb prezydenta Narutowicza":

"Krzyż mieliście na piersi, a brauning w kieszeni.
Z Bogiem byli w sojuszu, a z mordercą w pakcie,
Wy, w chichocie zastygli, bladzi, przestraszeni,
Chodźcie, głupcy, do okien - i patrzcie! i patrzcie!

Gmach Zachęty w Warszawie (XII 2006)

Z Belwederu na Zamek, tętnicą Warszawy,
Alejami, Nowym Światem, Krakowskiem Przedmieściem,
Idzie kondukt żałobny, krepowy i krwawy:
Drugi raz Pan Prezydent jest dzisiaj na mieście.

Zimny, sztywny, zakryty chorągwią i kirem,
Jedzie Prezydent Martwy a wielki stokrotnie.
Nie odwracając oczu! Stać i patrzeć, zbiry!
Tak! Za karki was trzeba trzymać przy tym oknie!

Przez serce swe na wylot pogrzebem przeszyta,
Jak Jego pierś kulami, niech widzi stolica
Twarze wasze, zbrodniarze - i niech was przywita
Strasznym krzykiem milczenia żałobna ulica".

Nie wolno nam zapominać do czego może doprowadzić zacietrzewienie i fanatyzm. To chyba znamienny memento, że w 16 grudnia wpisały się te dwie krwawe rocznice...

PS: wszystkie zamieszczone fotografie mojego autorstwa

Strony

środa, grudnia 13, 2023

poniedziałek, grudnia 13, 2021

piątek, grudnia 18, 2020

sobota, grudnia 12, 2020

sobota, grudnia 15, 2018

piątek, grudnia 14, 2018

czwartek, grudnia 13, 2018

środa, grudnia 13, 2017

piątek, grudnia 16, 2016

piątek, grudnia 16, 2016

środa, grudnia 14, 2016

wtorek, grudnia 13, 2016

niedziela, grudnia 13, 2015

piątek, grudnia 12, 2014

niedziela, grudnia 16, 2012