historia i ja: Auschwitz-Birkenau

Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Auschwitz-Birkenau. Pokaż wszystkie posty

środa, stycznia 29, 2025

Warum?!...

"Pędzono nas przed siebie, ku większej ilości skupionych świateł. W drodze kazano jednemu z nas biec do słupa w bok od drogi i zaraz w ślad zza nim puszczono serię z p-ma. Zabito. Wyciągnięto z szeregu 10-ciu przygodnych kolegów i zastrzelono w marszu z pistoletów, na skutek odpowiedzialności solidarnej za ucieczkę, którą zaaranżowali sami ss-manni" - to fragment raportu rotmistrza Witolda Pileckiego [1]. Bohatera, którego raczej przestawiać nikomu nie trzeba. To jeden z obrazów obozowego upodlenia. W pierwszym odruchu napisałem: życia. Ale jakie to było życie? W wiecznym strachu, niepewności, z wiszącym nad głową wyrokiem śmierci? To stąd sięgnąłem po moje ulubione pytanie w języku niemieckim! WARUM?! - dlaczego. Co udowadniał SS-mann na rampie w Birkenau przed sobą i tysiącletnią III Rzeszą?

Barak w Birkenau - foto własne - stan 20 IX 2007 r.

"Ogromny komin wznosi się nad pomieszczeniem krematorium, wokół którego zgrupowanych jest dziesięć pieców, każdy wyposażony w cztery otwory. Każdy otwór może naraz pomieścić trzy zwykłe ciała i po półtorej godzinie ulegają one całkowitemu spaleniu. Odpowiada to dziennej wydajności około 2 tysięcy zwłok" - to anonimowa relacja jednego z więźniów, który uciekł z Birkenau w 1944 r. [2]. Świat nie chciał wierzyć, że opętane wizje jednego Austriaka znajdą realizatorów, że pozostaną krwawiącą raną na dziesięciolecia. To najokrutniejsze nazywa się Auschwitz-Birkenau!!! Po krematoriach zostały marne strzępy, schody, fragmenty fundamentów. Kiedy front wschodni walił się z hukiem oprawcy zrozumieli, że nie wolno zostawić śladu po ludobójstwie, którego się dopuszczali!

Ruiny krematorium w Birkenau - stan z 20 IX 2007 r. - foto własne

To schody do unicestwienia, zagłady, zaduszenia, a potem spalenia jak zbędna rzecz, której trzeba się pozbyć. To schody do śmierci, choć mamiono ludzi, że idą się wykąpać, że to tylko prysznice. Nie, to była droga tylko w jedną stronę. "Idziecie do miejsca, gdzie się wykąpiecie, zmienicie ubrania i tam wam powiedzą, co dalej"- słyszeli przywiezieni na rampę w Birkenau [3]. I chciałbym, żeby każdy z nas, kto znajdzie się w takich miejscach, jak Birkenau miał tego świadomość: tłumy idące po takich schodach nigdy już nich nie zeszły nimi!!! Nie było powrotu! Nie było ułaskawienia! Wyrok zapadł już w Berlinie, bo ludzie pokroju Hitlera, Goebbelsa, Himmlera uroili w swych obłąkańczych mózgach, że ich misją jest czystość rasy!!! Skutkiem tego powstało Auschwitz, Birkenau, Treblinka i wiele innych obozów zagłady.

Birkenau - tablica pamiątkowa w języku żydowskim - stan z 20 IX 2007 r. - foto własne

"Stałam tam, nie wiedząc, co się dzieje, przytłoczona masą ludzi dokoła, nie wierząc, że wyrzucili nas z tych wagonów tak, jak to zrobili. Jak ciągnęli, pchali i wrzeszczeli. I co esesmani z psami przed nami. Przestałam dostrzegać, co się dzieje" - Sara Grossman miała szczęście, bo uznano ją za zdolną do pracy [4]. Przeżyła. Po wyzwoleniu mogła świadczyć o tym, co widziała. 1 100 100 czy 1 300 000 nie miało tego szczęścia. 80 % zamordowanych, to Żydzi! Okazuje się, że Sara Grossman też stawiała pytanie: dlaczego?

Auschwitz - Halt! - stan z 20 IX 2007 r. - foto własne

"Najbardziej wstrząsa człowiekiem widok drugiego człowieka śpiącego na swoim kawałku buksy, miejsca, które musi zajmować, bo ma ciało. Ciało wykorzystali jak się da: wytatuowali na nim numer, żeby zaoszczędzić na obroży, dali tyle snu w nocy, żeby człowiek mógł pracować i tyle czasu w dzień, żeby zjadł. I jedzenia tyle, żeby bezproduktywnie nie zdechł" - taki obraz zostawił nam pisarz Tadeusz Borowski [5], nr obozowy 119198. Wiele lat później poznałem pana Jacka Zieliniewicza, nr obozowy 138142, który opowiadał, że dopiero czytając opowiadania Borowskiego uświadomił sobie, że wspólnie dzielili prycze.

Birkenau - tablica pamiątkowa w języku polskim - stan z 20 IX 2007 r. - foto własne

17 XI 2013 r. miałem okazję być na spotkaniu z Władysławem Bartoszewskim (1922-2015), nr obozowy 4427. Niestety organizatorzy tak zaplanowali je, że nie było okazji, aby zadawać zacnemu i sędziwemu gościowi pytań. Jedno mnie naprawdę interesowało: jak po przeżyciach w Auschwitz można po latach prowadzić do pojednania polsko-niemieckiego? Nie zadałem go. Szkoda. Kiedy zdobywałem autografy w moich książkach też nie było tej możliwości. Zbyt wiele osób tłoczyło się przy ich Autorze. Sięgam na koniec po wspomnienia W. Bartoszewskiego i znajduję m. in. ten zapis obozowego trwania: "...nie kręciłem się nadmiernie, nie rozglądałem się, nie wychylałem, bo jeszcze tylko tego było trzeba, żeby SS-mani zauważyli, jak więzień się wychyla i rozgląda. Co więc tak człowiek jak ja mógł zobaczyć? Niewiele. Kątem oka widziałem, jak ludzie osuwają się i uderzają o ziemię, słyszałem jęki" [6].

Władysław Bartoszewski - 17 XI 2013 r. - Bydgoszcz - foto własne

WARUM?! - pozostaje w umysłach milionów. Straszne jest to, że ktoś neguje istnienie Auschwitz-Birkenau, niemieckiego planu zagłady, Holocaust i wszelkie okropieństwa nazistowskich Niemiec!!! To dopiero podłość, cynizm, betonoza umysłu. Warto w tym miejscu wrócić do osoby księdza Manfreda Deselaersa (rocznik 1955), który od lat pracuje w cieniu Auschwitz. On, Niemiec powiedział tak: "Chciałem żyć w parafii, starać się robić coś na rzecz pokoju i pojednania oraz mieć kontakt z grupami, które odwiedzają obóz" [7]. I robi to od lat. A nam nie wolno z cynizmem czy politycznym wyrachowaniem szczuć na współczesnego Niemca tylko dlatego, że jest Niemcem. Jeżeli tacy jesteśmy, jeśli szukamy we współczesnym Niemcu odwiecznego wroga, to czym wtedy różnimy się od tych, którzy stworzyli piekło na ziemi w Auschwitz, Birkenau i innych zakątkach Europy?

Ksiądz Manfred Deselaers - fotografie Sebastiana Nycza - udostępnione przez Wydawnictwo Znak naszemu blogowi

Literatura przedmiotu:

[1] [2] cytat za Kay A. J., Imperium zniszczenia. Historia nazistowskiej masowej zagłady, tłum. A. Bukowski i J. Środa, Dom Wydawniczy Rebis, Poznań 2024, s. 255, 267

[3] [4] [5] cytat za D., Pelt van R. J., Auschwitz. Historia miasta i obozu, tłum. K. Bażyńska-Chojnacka i P. Chojnacki, Świat Książki, Warszawa 2011, s. 355, , 405, 270

[6] Bartoszewski W., Mój Auschwitz, Wydawnictwo Znak, Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau, Kraków 2010, s. 39

[7] Niemiecki ksiądz u progu Auschwitz, z ks. Manfredem Deselaersem rozmawia Piotr Żyłka, Wydawnictwo Znak, Kraków 2022, s. 112

poniedziałek, stycznia 27, 2025

Auschwitz-Birkenau - głos oprawcy...

"Wiedziałem, że z Oświęcimia można zrobić coś użytecznego tylko dzięki niestrudzonej, uporczywej pracy wszystkich, począwszy od komendanta a skończywszy na ostatni więźniu. Aby wprzęgnąć wszystkich do tego zadania, musiałem łamać wszystkie tradycyjne zwyczaje i nawyki obozów koncentracyjnych" - to wypowiedź nie byle kogo, a samego Rudolfa Hößa (1901-1947) [1]. Kiedy 20 IX 2007 r. odwiedziłem KL Auschwitz kolega Michał prosił mnie, abym w ogóle nie wyciągał aparatu fotograficznego. Nie posłuchałem go. Wiedziałem, że jestem tu po raz pierwszy i ostatni. Bo nikt nie namówi mnie, abym miał przekraczać obozową bramę z napisem "Arbeit macht frei" lub szedł rampą w Birkenau. Jedna wizyta starcza na cały życie, aby świadczyć czym były niemieckie obozy zagłady. Nie ukrywałem nigdy, ale czułem wewnętrzną satysfakcję z fotografowania szubienicy, na której 16 kwietnia 1947 r. powieszono osławionego komendanta Auschwitz-Birkenau!

Auschwitz - szubienica, na której powieszono R. Hößa - foto własne - 20 IX 2007 r.

Uważam, że warto, że należy spojrzeć na Auschwitz-Birkenau oczyma zbrodniarzy hitlerowskich. Cały czas wierzę, że te moje cytowania sprawią, że Czytelnik bloga (czy blogu?) sięgnie po tę literaturę. Nie może być tak, że widzimy świat tylko ofiar. Skoro kaci pisali, to czytajmy też katów! Porazi nas zapewne, że niemieccy bandyci szli tylko do... pracy. Służyli III Rzeszy! Wykonywali tylko rozkazy?!

Tak, ogarnia nas przygnębienie i strach! Że oto jeden człowiek odmawiał drugiemu człowiekowi człowieczeństwa, zamieniał imiona i nazwiska na obozowy numery i stawał się panem życia, cierpień i śmierci setek tysięcy! Jak to możliwe? - zawsze będzie do nas wracać. Jakbyśmy nie podejmowali tematu o odpowiedzialności za ludobójstwo czasów II wojny światowej (1939-1945).

Rudolf Höß - 1944 r. - domena publiczna

Ze wspomnień komendanta Rudolfa Hößa:

Komendant wydaje wytyczne i zarządzenia dotyczące ogólnego kształtowania się życia więźniów w myśl założeń, jakie uważa za słuszne, ale to, jak to zostanie wykonane, zależy tylko i wyłącznie od kierownictwa obozu. Komendant jest całkowicie uzależniony od ich dobrej woli i rozsądku, chyba że sam przejmie ich funkcje, jeśli im nie ufa lub też uważa ich za nie nadających się do pracy.

Od początku byłem całkowicie pochłonięty - wprost opętany - moim zadaniem i otrzymanym poleceniem. wyłaniające się trudności podniecały mój zapał. Nie chciałem kapitulować, nie pozwalała mi na to moja ambicja. Widziałem wciąż tylko swoja pracę.

Moim zadaniem była jednak i pozostała na stałe budowa i rozbudowa obozu. Z biegiem lat przybyło jeszcze wiele innych zadań, lecz moje główne zadanie, które mnie całkowicie absorbowało, pozostało bez zmian. Jemu poświęciłem wszystkie swoje myśli i starania; jemu musiałem zostać podporządkowane wszystkie inne sprawy.

W Oświęcimiu zmieniłem się; widziałem, jak moi tzw. "współpracownicy" oszukują mnie na każdym kroku, codziennie przeżywałem nowe rozczarowania. Stałem się podejrzliwy, widziałem wszędzie tylko chęć wprowadzenia mnie w błąd, tylko najgorsze rzeczy.

Jeśli chciałem sprostać memu zadaniu, musiałem być jak motor, który nieustannie popędza do pracy przy budowie, który ciągle wszystkich pcha naprzód i porywa za sobą zarówno SS-mana, jak i więźnia.

Wśród więźniów sprawujących funkcje przełożonych dość jest jednak i tego rodzaju kreatur, które dręczą współwięźniów fizycznie i psychicznie na skutek swego chamskiego, brutalnego i podłego usposobienia oraz zbrodniczych skłonności, a nawet swoim sadyzmem potrafią ich zaszczuć na śmierć.

Myślom o ucieczce stały jednak na przeszkodzie represje: aresztowanie rodzin, likwidowanie po dziesięciu albo i więcej towarzyszy niedoli. wielu uciekających nie troszczyło się zbytnio o represje - ryzykowali ucieczkę mimo to.

W Oświęcimiu występowało to samo zjawisko co podczas egzekucji w Sachsenhausen: ci, którzy umierali w imię pewnej idei, szli na śmierć śmiało i spokojnie, aspołeczni zaś zachowywali się bądź obojętnie, bądź bronili się przed śmiercią.

Żadnemu, nawet najsilniejszemu kierownictwu obozu nie udałoby się utrzymać w karbach tysięcy więźniów i kierować nimi, gdyby nie przychodziły mu z pomocą wzajemne antagonizmy więźniów. Im liczniejsze są antagonizmy i im gwałtowniejsze toczą się walki o władzę pomiędzy więźniami, tym łatwiej można kierować obozem.

Wypadki ludożerstwa nie należały w Brzezince do rzadkości. Ja sam natknąłem się na Rosjanina leżącego pomiędzy zwałami cegły, któremu rozpruto brzuch jakimś tępym narzędziem i w którego zwłokach brak było wątroby. Zabijali się nawzajem, aby zdobyć coś nadającego się do zjedzenia.

Himmler wysłuchał liczb dotyczących śmiertelności wśród cyganów. [...] Himmler obejrzał wszystko dokładnie i dał mi rozkaz, żeby zlikwidować cyganów po uprzednim wybraniu zdolnych do pracy, podobnie jak robiono z Żydami.

Gdy w poprzednich latach uwięzieni Żydzi liczyli na to, że pewnego dnia zostaną zwolnieni, i wskutek tego ciężar obozu był dla nich psychicznie o wiele lżejszy, to w Oświęcimiu Żydzi nie mieli żadnej nadziei co do tego. Wszyscy bez wyjątku wiedzieli, że są skazani na śmierć i tylko tak długo będą żyli, jak długo będą mogli pracować. [...] Byli fatalistami; cierpliwie i obojętnie znosili nędzę i udrękę obozu.

Musiałem być coraz bardziej surowy, nieczuły i coraz bardziej bezlitosny wobec niedoli więźniów. Widziałem wszystko zupełnie dokładnie, czasem aż nazbyt realnie, ale nie wolno mi się było temu poddać.

Nie da się z obojętnością czytać, co w polskim więzieniu przelał na papier były komendant Auschwitz-Birkenau! To lektura pożądana, ale chwilami trudna do przyswojenia. Świat widziany oczyma SS-Obersturmbannführera. Niech tych kilka cytatów będą wstępem, aby wziąć do ręki ten mimo wszystko niezwykły dokument. Odsyłam do obejrzenia poruszającego filmu, pt. "Strefa interesów", w reżyserii J. Glazera z 2023 r. Wtedy otrzymamy obraz pełniejszy zbrodniarza i świata, który sam tworzył z gorliwością niemieckiego podwładnego opętańczej idei, jaką wpoił Niemcom austriacki przybłęda, Adolf Hitler!

Egzekucja Rudolfa Hößa - domena publiczna

PS: Będąc w Auschwitz przywiozłem publikację pt. "Oświęcim w oczach SS". Warto i do niej zajrzeć. Tam też cytowania ze wspomnień, które są kanwą tego pisania.

[1] Hoess R., Wspomnienia komendanta obozu oświęcimskiego, tłum. J. Sehn i i E. Kocwa, Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 1960, s. 107, 109, 111, 112, 113, 114, 117, 119, 121, 122, 127, 133, 143

sobota, stycznia 25, 2025

...na 80-ta rocznicę wyzwolenia Auschwitz-Birkenau - 27 I 1945 r.

Nie ma usprawiedliwienia dla zbrodni jaką był Auschwitz und Birkenau! Nie ma amnestii dla zbrodniarzy, którzy stworzyli Auschwitz und Birkenau! Nie ma szans, aby ktoś o zdrowych zmysłach poważył się na rehabilitację morderców rodem z III Rzeszy, którzy stworzyli systemowy program ludobójstwa! Auschwitz und Birkenau nie mogą być zapomniane! Zbyt wiele dookoła nienawiści i wrogości! Często stawiamy sobie pytanie: jak to możliwe? Często stawiamy sobie pytanie: gdzie był Bóg? "Gott mit uns"?! Czy nie to wyryto na kalmarach wojskowych pasów oprawców?! Nie da się zrozumieć, jak kilka lat rządów jednego, austriackiego opętańca mogło zatruć umysły, serca i dusze narodu, które wydało Wielkich tego świata ludzi kultu, nauki czy sztuki.

80. lat to sporo, aby zapomnieć. Świadkowie, ofiary odchodzą bezpowrotnie. Ludzie z wytatuowanymi na przedramieniu numerami wkrótce zamilkną na zawsze. Pozostaną nam tylko utrwalone w różnej formie wspomnienia. Może i żal, że ktoś z rodziny będąc w tym piekle milczał, nie dzielił się tym, co przeżył. Te bolesne powroty po prostu rozdzierały rany, których nie powinno być. Nigdy już nie spotkam pana Jacka Zieliniewicza (1926-2018), numer obozowy 138142. "Nie ma złych czy dobrych narodów. Są tylko źli lub dobrzy ludzie" - takie zostawił przesłanie, a je je powtarzam tym, którzy nie mieli okazji spotkać się i usłyszeć to z ust tego wyjątkowego człowieka.

środa, lipca 19, 2023

...gdyby głupota mogła latać - odcinek 7

Tu nie będzie nic do śmiechu. Folder, po którego sięgnąłem liczy sobie... kilka lat. Zleżał się i wyczekał swoje. Tym bardziej pora go otworzyć i zrozumieć po co zebrałem na Facebooku tych kilka zdjęć. Ich treść poruszyła mną, oburzyła, ale i przeraziła. Inaczej nie siadałbym do tego pisania. Nie dość na tym. Odwlekanie tego pisania nie zmieniło mego podejścia do tematu. Czy już naprawdę doszliśmy do takiego poziomu, że sacrum i profanum wdziera się do tak ważnych miejsc, jak Auschwitz-Birkenau? Nie potrafię pojąć, co pchnęło tych młodych ludzi, aby w taki sposób zamanifestować swój pobyt na terenie dawnego Konzentrationslager.

środa, lutego 22, 2023

Do przeczytania jeden krok - zachęcenie 39 - Prószyński i S-ka

"Do przeczytania jeden krok..." jest pomyślane, jako zachęcenie do wybranych pozycji, które proponują zaprzyjaźnione z blogiem Wydawnictwa. Moja rola ogranicza się tylko do zamieszczania anonsów wydawniczych. Nie odpowiadam za ich treść, formę, skutki odbioru. Jak Państwo nie znam tych książek, nigdy ich na oczy nie widziałem (może przelotnie na księgarskich półkach). Sam zatem ponoszę ryzyko, bo to, co teraz robię przypomina kupowanie kota w worku. Nie ponszę zatem odpowiedzialności za ewentualne rozczarowania lekturą, podniesione ciśnienie z wrażenia przeczytania, zubożenia budżetu kiedy zdecydujecie się Państwo na zakup kolejnego volumenu.Stawiam na dobre i sprawdzone Wydawnictwa. Wierzę, że nie promuję tandety i miernoty. Liczę na dalszą współpracę z każdym zainteresowanym Wydawnictwem.

Tym razem propozycje od Wydawnictwa Prószyński i S-ka na miesiąc marzec.

wtorek, października 04, 2022

Myśli wygrzebane - 129 - ksiądz Manfred Deselaers

To było 20 września 2007 r. Opisałem to moje spotkanie z Auschwitz-Birkenau w artykule/poście, pt. "Auschwitz-Birkenau - 68. rocznica wyzwolenia". Tak, publikacja 27 I 2013 r. Raptem drugiego miesiąca mego pisania na tym blogu. Kiedy ten tekst pojawia się odwiedziło go już blisko 2 000 000. Nie, nie będę teraz wracał do tego pisania sprzed dekady. Po co zatem ten wstęp? Poruszony książką "Niemiecki ksiądz u progu Auschwitz", która jest zapisem rozmowy, jaką Piotr Żyłka przeprowadził z księdzem Manfredem Deselaersem (rocznik 1955). Na jednym ze skrzydeł okładki czytamy, co napisał dziennikarz: "Jestem głęboko przekonany, że dziś, w czasach niepokojów, kiedy ciemność wydaje się atakować z wielka siłą i odbiera nadzieję, bardzo potrzebujemy ludzi, którzy robią wszystko, co w ich mocy, żeby ostatnie słowo nie należało do zła, ale do dobra. Ksiądz Manfred Deselaers jest taką osobą". Przekonałem się o tym czytając książkę, którą kilka miesięcy temu wydało Wydawnictwo Znak. Dzięki też uprzejmości tegoż możemy tu oglądać oryginalne zdjęcia, jakie wykonał Sebastian Nycz. Raz jeszcze dziękuję.

piątek, września 16, 2022

Przeczytania odcinek 453: Piotr Żyłka i ks. Manfred Deselaers "Niemiecki ksiądz u progu Auschwitz" (Wydawnictwo Znak)

"Bo Auschwitz to nie tylko kwestia tego, że ktoś kogoś zabił. To nie jest sprawa tylko między Schmidtem a Kowalskim. Ta tragedia miała o wiele szerszy wymiar, był zbrodnią, która dokonała się między grupami narodowymi. niemcy zabijali Żydów, Polaków, Sinti czy Romów. Jeżeli chcemy budować lepszy wspólny świat, musimy zacząć od leczenia naszych relacji" - to nie przypadek, że zaczynam od tego cytatu, bynajmniej nie z pierwszych stron książki. Na kolejnej stronie znajdziemy kolejne zdania: "Szanowanie inności czy różnorodności to jedna z najważniejszych odpowiedzi, jaką każdy z nas może dać w tym miejscu. [...] Dialog zaczyna się nie od dyskusji, tylko od słuchania siebie nawzajem". Posłałbym je (razem z książką) do decydentów w III RP, którzy dzielą, szczują, segregują. W końcu żyjemy w kraju, który ochoczo okleja bilbordy Matką Boską i Jezusem, a z drugiej strony spycha do poziomu ideologii innych ludzi, odmawia im praw, odczłowiecza!

sobota, maja 01, 2021

Do przeczytania jeden krok - zachęcenie 8 - Wydawnictwo Znak

"Zaproszenie do czytania..." od teraz zmienia nazwanie cyklu! Nadal jest pomyślane, jako zachęcenie do wybranych pozycji, które proponują zaprzyjaźnione z blogiem Wydawnictwa. Moja rola ogranicza się tylko do zamieszczania anonsów wydawniczych. Nie odpowiadam za ich treść, formę, skutki odbioru. Jak Państwo nie znam tych książek, nigdy ich na oczy nie widziałem (może przelotnie na księgarskich półkach). Sam zatem ponoszę ryzyko, bo to, co teraz robię przypomina kupowanie kota w worku. Nie ponszę zatem odpowiedzialności za ewentualne rozczarowania lekturą, podniesione ciśnienie z wrażenia przeczytania, zubożenia budżetu kiedy zdecydujecie się Państwo na zakup kolejnego volumenu.

+++

No to mamy MAJ. Kiedyś czas kiermaszu książkowego. Rzucano wtedy (tj. za PRL-u) atrakcyjne tytuły, organizowano spotkania z pisarzami, poetami, ba! można było zdobyć upragniony autograf. Może coś z tytułów, które tu za sprawą Wydawnictwa Znak i jej newsletterów (oswajam się z tym słowem) podsuwam zachęci i sprowokuje do kupna, przeczytania i zachwycenia. Każdy książkożerca wie, że życia nie starczy dla, aby zaspokoić głód posiadania i przeczytania wszystkiego, tego pod czym uginają się nasze półki i podłogi. Przypominam, że pierwszy akapit to ów newsletter, reszta pobrana z portalu Wydawnictwa Znak.

+++

1. Madeline SWAN "Historia kotów".

Ikona popkultury, najpopularniejszy bohater internetu, obiekt zbiorowej histerii – KOT. Teraz możesz poznać jego historię: od czasów boskiego kultu w starożytnym Egipcie, przez stosy średniowiecza i nowożytności, aż po powrót w chwale na współczesne salony.

Jeśli myślisz, że kot kiedykolwiek dał się udomowić, to się mylisz!

Ikona popkultury, najpopularniejszy bohater internetu, obiekt zbiorowej histerii – KOT. Teraz możesz poznać jego historię: od czasów boskiego kultu w starożytnym Egipcie, przez stosy średniowiecza i nowożytności, aż po powrót w chwale na współczesne salony.

Koty były zwiastunami nieszczęścia i pupilami czarownic. Zbawcami rolników i gospodarstw domowych. Z czarnych wyrabiano „lek” na ślepotę. Jeden został nawet oficjalnym kandydatem na prezydenta Stanów Zjednoczonych.

Jedni je kochają, inni ich nienawidzą. Koty mają to gdzieś.

„Historia kotów” to dzieje ich trudnego związku z ludźmi, książka pełna ciekawostek i zaskakujących epizodów.

+++

2. Margherita NANI "Anatomie doktora Mengele".

Jego nazwisko budzi grozę do dziś. Mengele. Zbrodniarz wojenny, pozbawiony uczuć i sumienia, sam siebie uważał po prostu za naukowca. Co go ukształtowało i czy mógłby stać się kimś innym?

Rok 1955. Do niewielkiej miejscowości w sercu Brazylii przybywa tajemniczy Niemiec. Szuka pokoju do wynajęcia. Gościnę znajduje u rodziny Souza. Córka gospodarzy Pia wydaje się zauroczona tajemniczym nieznajomym. Nikt nawet nie podejrzewa, że gościem jest nazistowski lekarz Josef Mengele.

Doktor Mengele – w czasie wojny pan życia i śmierci w Auschwitz. Lekarz, którego chora ambicja pchnęła do nieludzkich eksperymentów. Co sprawiło, że był do nich zdolny – dzieciństwo bez miłości, surowy kraj, w którym przyszedł na świat, czy po prostu wrodzone zło? Trudno zobaczyć w nim człowieka. A co widziały w nim kobiety jego życia? Jaki miały na niego wpływ? Nieczuła matka. Kochająca żona Irena, która odwiedzała go w Auschwitz. Teresa, obozowa lekarka, będąca świadkiem jego okrucieństw. Czy Pia, niepozorna Brazylijka, jest w stanie nawiązać nić porozumienia z tym człowiekiem? Czy może obudzić w nim jakiekolwiek ludzkie uczucia? Czy którakolwiek z kobiet odkryła choćby fragment jego złożonej i zbrodniczej natury?

W tej opowieści fikcja przeplata się z rzeczywistością, w mistrzowski sposób tworząc portret psychologiczny jednego z największych zbrodniarzy XX wieku. Człowieka, którego niegodziwość uniemożliwia jakąkolwiek próbę zrozumienia i który nigdy nie poniósł kary za swoje czyny.

+++

3. Łukasz SOJAK "Zatopić III Rzeszę".

Łukasz Sojka, autor bestsellerowej Skrzydlatej husarii. Historii polskich lotników bombowych, wraca z kolejną pasjonującą historią, od której nie sposób się oderwać. Najsłynniejsza misja dywizjonu Dambusters przestaje być wyrwanym z kontekstu epizodem, a staje się częścią epickiej, wielowątkowej opowieści o działaniach Bomber Command w czasie wojny.

Szaleńcza misja lotnicza, która stała się legendą
.
Operacja Chastise stała się legendą już w chwili, gdy ostatni z ocalałych Lancasterów dotykał kołami pasa startowego w Scampton.

W nocy z 16 na 17 maja 1943 roku alianckie bombowce całkowicie zaskoczyły wroga, sparaliżowały hitlerowski przemysł i wywołały w Niemcach psychozę strachu. Wzmocniły morale sprzymierzonych i udowodniły Stalinowi, że zachodni front istnieje, a Armia Czerwona nie walczy samotnie.

Z misji nie wróciło 8 z 19 bombowców, a jej założenia nawet dziś brzmią jak czyste szaleństwo. Nie miała nic wspólnego z typowym nalotem dywanowym, w którym bomby zapalające zrzuca się na niemieckie miasta z wysokości 10 kilometrów. Celem 617 Dywizjonu Bombowego RAF były zapory wodne na rzekach w Zagłębiu Ruhry, w samym sercu hitlerowskiego przemysłu. Ogromne betonowe konstrukcje były niemożliwe do zniszczenia, chyba że eksplozja uszkodziłaby podstawę tamy. Niemcy przewidzieli ataki na zapory, instalując podwodne siatki przeciwtorpedowe. Tej nocy ani siatki, ani huraganowy ogień baterii przeciwlotniczych na nic się jednak nie zdały.

Ciężkie czterosilnikowe maszyny kolejno schodziły na zaledwie 20 metrów nad taflę wody i lecąc z prędkością 400 kilometrów na godzinę, zrzucały podwieszone pod kadłubami ładunki. Ważące ponad 4 tony ogromne bomby, skacząc po powierzchni wody, docierały do zapór, wytracały prędkość i tonęły. Huk eksplozji i szum milionów ton wody zalewającej doliny poniżej zerwanych tam niosły lotnikom „snajperskiego” dywizjonu bombowego zapowiedź sławy, a uśpionym mieszkańcom Zagłębia Ruhry śmierć.

Poznaj operację lotniczą, bez której nie byłoby „Gwiezdnych Wojen”

Łukasz Sojka, autor bestsellerowej Skrzydlatej husarii. Historii polskich lotników bombowych, wraca z kolejną pasjonującą historią, od której nie sposób się oderwać. Najsłynniejsza misja dywizjonu Dambusters przestaje być wyrwanym z kontekstu epizodem, a staje się częścią epickiej, wielowątkowej opowieści o działaniach Bomber Command w czasie wojny.

+++

4. Paweł MACHCEWICZ, Andrzej PACZKOWSKI "Wina, kara, polityka. Rozliczenia ze zbrodni II wojny światowej".

Wybitni historycy Andrzej Paczkowski i Paweł Machcewicz zadają pytanie, jak świat poradził sobie z rozliczeniami. I czy na pewno ukarano tych, którzy na to najbardziej zasługiwali? Czy wina spotkała się ze słuszną karą?

Najkrwawszy konflikt w historii i jego długi cień. Czy sprawiedliwość po wojnie w ogóle jest możliwa?

Zgładzeni w obozach śmierci, zagłodzeni w gettach, zabici podczas czystek etnicznych, rozstrzelani w publicznych i potajemnych egzekucjach, spaleni żywcem we własnych domach, piwnicach i stodołach, spopieleni podczas bombardowań...

Katalog zbrodni drugiej wojny światowej zdaje się nie mieć końca. Ile jest ofiar? Nawet nie umiemy tego policzyć! Dziesiątki milionów... Większość spośród nich to cywile. Ci, którzy przeżyli, wychodzą z konfliktu nie z bliznami, ale z otwartymi ranami, Zanim się zagoją, potrzebna jest sprawiedliwość, albo choć odwet i zemsta. Bo bezprecedensowa jest nie tylko liczba ofiar, ale i sprawców. Czy uda się ukarać choćby dziesięć procent z nich? Ilu trzeba postawić przed sądem, ilu rozstrzelać, żeby sprawiedliwości stało się zadość?

Wybitni historycy Andrzej Paczkowski i Paweł Machcewicz zadają pytanie, jak świat poradził sobie z rozliczeniami. I czy na pewno ukarano tych, którzy na to najbardziej zasługiwali? Czy wina spotkała się ze słuszną karą? No i co ma do tego wszystkiego polityka.

+++

5. Magda ŁUCYAN "Dzieci getta. Ostatni świadkowie Zagłady".

Wraz z napaścią Niemców na Polskę zniknął świat, który znali. Oni i ich rodziny stali się „podludźmi”. Z każdym miesiącem dochodziły nowe szykany, zamykano ich w gettach, aby w końcu zabrać im także to najbardziej podstawowe – prawo do życia. To ostatnia chwila, by posłuchać ich dramatycznych historii.

WYROK ŚMIERCI WYDANO NA NICH JESZCZE PRZED NARODZINAMI

Wybuch wojny zniszczył mój świat, moje poczucie bezpieczeństwa. W getcie spędziłam trzy i pół roku. To było trzy i pół roku w piekle – wspomina Krystyna, która z dziesięcioosobowej rodziny jako jedyna przeżyła wojnę.

Na początku byliśmy jeszcze wszyscy razem, nie mieliśmy pojęcia, że nasze dni są policzone. Nie wiedzieliśmy, czym jest strach, głód i walka o życie – tak swoje przerwane dzieciństwo pamięta Józef.

Z czasem się do tego przyzwyczajamy. Do widoku trupów na chodnikach i do myśli, że być może ja będę następny – wyznaje po latach Marian.

Świat, który znali, zniknął nagle wraz z napaścią Niemców na Polskę. Niemal od razu oni i ich rodziny stali się dla okupantów podludźmi. Z miesiąca na miesiąc rosły represje, odbierano im kolejne prawa, aby w końcu zabrać im także to najbardziej podstawowe – prawo do życia.

Nakazano zamknąć wszystkich Żydów w wyznaczonych, szczelnie zamkniętych dzielnicach. W gettach. Tam codziennie towarzyszyły im potworny głód, wszechogarniający strach i lęk przed utratą kogoś bliskiego. Patrzenie na śmierć i cierpienie stało się ich codziennością. Cieszyć mogli się tylko tym, że mają jeszcze dość sił, aby przeżyć kolejny dzień.

Świadków tych okropnych wydarzeń z dnia na dzień jest coraz mniej. Jesteśmy ostatnim pokoleniem, które ma możliwość posłuchać opowieści o najtragiczniejszych wydarzeniach drugiej wojny światowej z pierwszej ręki. Usłyszmy ich głos i nie dopuśćmy do tego, aby te historie kiedykolwiek się powtórzyły.

„WOJNA JEST NAJGORSZĄ RZECZĄ, JAKA MOŻE PRZYTRAFIĆ SIĘ LUDZKOŚCI, DLATEGO: NIGDY WIĘCEJ”.

+++

Bardzo historycznie? I przytłaczająco? Auschwitz-Birkenau, Getto, Holocaust, okupacja. Czy uwolnimy sie od tego tematu? Prawie każde tu zdanie zakończone znakiem zapytania. W ciemno sięgnąłbym po cztery z proponowanych tytułów. "A koty?" - obruszy się pan od kotów. Nic za to nie mogę, że najpierw siadłbym za sterami bombowca i poszybował nad niebem III Rzeszy. Getto, konzentrationslager - porażający świat zbrodni. Ciekaw jestem, jak historycy wycenili straty? Można-że tego dokonać? Maj to też miesiąc klęski i upadku III Rzeszy. Czyżby to nie był przypadek w wyborze propozycji wydawniczych?

wtorek, marca 23, 2021

Zaproszenie do czytania... - zaproszenie 2 - Prószyński i S-ka

"Zaproszenie do czytania..." jest pomyślane, jako zachęcenie do wybranych pozycji, które proponują zaprzyjaźnione z blogiem Wydawnictwa. Moja rola ogranicza się tylko do zamieszczania anonsów wydawniczych. Nie odpowiadam za ich treść, formę, skutki odbioru. Jak Państwo nie znam tych książek, nigdy ich na oczy nie widziałem (może przelotnie na księgarskich półkach). Sam zatem ponoszę ryzyko, bo to, co teraz robię przypomina kupowanie kota w worku. Nie ponszę zatem odpowiedzialności za ewentualne rozczarowania lekturą, podniesione ciśnienie z wrażenia przeczytania, zubożenia budżetu kiedy zdecydujecie się Państwo na zakup kolejnego volumenu.

Oto część 2 tego cyklu. Zamieszczam pięć kolejnych tytułów Wydawnictwa Prószyński i S-ka, które tematycznie odpowiadają linii prowadzonego przeze mnie blogu. Wierzę, że wkrótce niektóre z nich znajdziecie Państwo w cyklu "Przeczytania...", a jeśli nie, to na pewno na księgarskich półkach.

sobota, lutego 01, 2020

Przeczytania... (334) Andrea Pitzer "Noc, która się nie kończy. Historia obozów koncentracyjnych" (Horyzont Znak)

Kilka dni temu minęła 75-ta rocznica wyzwolenia KL Auschwitz-Birkenau. W pamięci pozostaje słowo wygłoszone przez pana Mariana Turskiego (rocznik 1926). Nie będę go już tu cytował. Zrobiłem to pod koniec stycznia. Dlaczego nawiązuję? Nie chodzi tylko o przesłanie, ale cytat. "To jednak się wydarzyło, a zatem znowu może się wydarzyć [...]. Może się wydarzyć, i to wszędzie" - P. Levi. Tak, znalazł się on w wypowiedzi z Auschwitz-Birkenau. Przede mną leży książka poruszająca, wstrząsająca, z jasnym przesłaniem: "Nie chcemy pamiętać o tym, że obozy koncentracyjne to nie tylko historia, lecz także nasza teraźniejszość". Mamy te słowa wypisane na okładce. Andrea Pitzer napisała "Noc, która się nie kończy. Historię obozów koncentracyjnych", czytamy ją w tłumaczeniu Bartłomieja Pietrzyka, a zawdzięczamy Wydawnictwu Znak Horyzont.

czwartek, stycznia 30, 2020

Pana Marka Turskiego - głos z Auschwitz

27 stycznia minęła 75-ta rocznica wyzwolenia KL Auschwitz-Birkenau. Był okolicznościowy wpis na tym blogu. Nie mogło go zabraknąć. Wróciłem do zdjęć, jakie wykonałem 20 IX 2007 r. Sięgnąłem po źródła. Wypowiedzi katów z SS i ofiar. Znalazłem poruszający wiersz Mieczysława Jastruna. I, co zaskakujące? Nie dodałem od siebie ani literki, ani kropki czy przecinka. Bo dotarło do mnie, że nie mam prawa mądrzeć się w temacie. Moje komentarze były tu zbyteczne. Moja obecność tyle, że przekazałem tych kilka akapitów prawdy. Prawdy zostawionej przez tych, którym w życiorysy wpisano pobyt na ziemskim piekle i tych, którzy to piekło stworzyli.

poniedziałek, stycznia 27, 2020

Auschwitz-Birkenau

Trumną był piec krematorium:

Z powietrza przejrzyste wieka,

I dym z żywego człowieka,

Wywiany kominem historii.*

czwartek, lipca 04, 2019

Przeczytania... (311) Bogdan Musiał "Kto dopomoże Żydowi..." (Zysk i S-ka Wydawnictwo)

"Zwracam jeszcze raz uwagę na zarządzenie, że kara śmierci grozi każdemu, kto udzieli żydom opuszczającym miejsce odosobnienia bez zezwolenia Władz, lub też w inny sposób okaże żydom swa pomoc" - czytam z okładki, co ogłosił w Łowiczu 17 XII 1941 r. tamtejszy starosta powiatowy dr Schwender. Heinz Werner Schwender, jak dowiadujemy się na tylnym skrzydle okładki, zmarł w 1999 r., po tym jak w 1947 r. sąd uniewinnił tego zbrodniarza z wszelkich zarzutów. Smutne. Tak przewrotna i okrutna okazała się historia po 1945 r. Wielu zbrodniarzy uniknęło losu Ribbentropa czy Streichera. Ale nie o tym jest książka, której przeszło czterysta stron czeka na sensowne omówienie, podzielenie się własnymi przemyśleniami. Bo raczej nie "wrażeniami". Sama tematyka (czytaj: holocaust) sprawia, że jeszcze nim zaczniemy czytać wiemy już, że to nie będzie łatwe, lekkie i przyjemne spędzanie czasu.

wtorek, maja 21, 2019

Przeczytania... (305) John Ware i Gerald Posner "Mengele. Polowanie na Anioła Śmierci z Auschwitz" (Znak Horyzont)

"Josef Mengele jest uzdolnionym i wrażliwym dzieckiem, przewyższającym intelektem swoich braci. W szkole interesuje się sztuką i muzyką. Jak to możliwe, że kilkanaście lat później zostaje uznany za jednego z najokrutniejszych nazistowskich morderców?
Staje się żywym symbolem hitlerowskiego «ostatecznego rozwiązania» w całej jego potworności. Krótkim gestem dłoni wysyła czterysta tysięcy więźniów na śmierć w komorach gazowych. W Auschwitz przeprowadza makabryczne eksperymenty medyczne" - czytamy na okładce książki. Wydawnictwo Znak-Horyzont wznowiło książkę, której autorami są John Ware & Gerald Posner pt. "Mengele. Polowanie na Anioła Śmierci z Auschwitz", w tłumaczeniu Piotra Nowakowskiego.

wtorek, maja 22, 2018

Pan Jacek Zieliniewicz - nie żyje!...

Dla Niemców czasu wojny nie był człowiekiem! Był numerem 138142! Miał zostać starty z powierzchni ziemi. Jeden z tych, którzy przekroczyli bramę Auschwitz. Odebrano Mu godność, odebrano nadzieję, miał podzielić los tylu przed nim i tylu po nim. Nad obozową bramą, nad głową, niczym ponury chichot historii wisiało "Arbeit macht frei". Ale On przeżył! Na jednej pryczy, m. in. z Tadeuszem Borowskim. Przeżył, aby dać świadectwo prawdzie. Robił to, co m. in. znany aktor August Kowalczyk (1921-2012): odwiedzał szkoły, spotykał z młodzieżą.

poniedziałek, stycznia 30, 2017

Przeczytania... (188) Piotr Lipiński "Cyrankiewicz. Wieczny premier" (Wydawnictwo Czarne)

Zgadzam się z Piotrem Lipińskim: "Rok 1956 zapisał się w pamięci Polaków jako ten, kiedy powróciły nadzieje na lepsze życie. Ale w biografii Cyrankiewicza to najgorszy moment. A wszystko za sprawą czterdziestu dziewięciu słów" - podejrzewam, że wielu z nas (szczególnie 50+ i starsi) zna dokładnie ich sens. Nawet jeśli sprowadzić go do kilku słów: odrąbywanie rąk, dla tych którzy podniosą je przeciwko władzy ludowej. P. Lipiński oczywiście cytuje owe słowa: "Każdy prowokator czy szaleniec, który odważy się podnieść rękę przeciw władzy ludowej, niech będzie pewny, że mu tę rękę władza ludowa odrąbie w interesie klasy robotniczej, w interesie chłopstwa pracującego i inteligencji, w interesie walki o podnoszenie stopy życiowej ludności, w interesie dalszej demokratyzacji naszego życia, w interesie naszej ojczyzny". Jestem zdania, że nikogo komu bliska jest historia Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej (sprawdźcie na własny użytek, jak dzisiejsza młodzież rozczytuje skot "PRL" - będzie poruszające doświadczenie, gwarantuję) nie trzeba zachęcać do wzięcia do ręki książki właśnie autorstwa Piotra Lipińskiego pt. "Cyrankiewicz. Wieczny premier", którą Wydawnictwo Czarne udostępniło nam Czytelnikom w doskonałej serii "Reportaż". Starczy wnikliwie prześledzić zapisy moich "Przeczytań", aby się przekonać, że to nie pierwszy tytuł z tego cyklu.

niedziela, stycznia 27, 2013

Auschwitz-Birkenau - 68. rocznica wyzwolenia!

...straszne miejsca!
Nie chciałem jechać.
Już raz odmówiłem. W 1999 r.
Teraz - musiałem.

Tak, musiałem.

Tak, Michał Wawrzyński zaplanował wycieczkę. On, dla którego holocaust nie ma żadnych tajemnic. Czytał, bywał... Był w Jad Vashem i Wannsee? Był! Podziwiam jego pasję, ale i... nie rozumiem. Ile można czytać o obozach zagłady?... komorach gazowych?... martyrologii ludów Europy?... mieć cały czas przed oczami rampę kolejową w Brzezince?... Trudna pasja. Pochylam się nad cierpieniem milionów.

Auschwitz / Oświęcim - Halt! Stój!

Strony