historia i ja: Tymczasowy Naczelnik Państwa

Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Tymczasowy Naczelnik Państwa. Pokaż wszystkie posty

wtorek, lutego 19, 2019

Naczelnik Państwa - Józef Piłsudski - 20 lutego 1919

20 lutego mija kolejna ważne stulecie. Sejm Ustawodawczy swoją uchwałą z tego dnia powierzył dotychczasowemu Tymczasowemu Naczelnikowi Państwa Józefowi Piłsudskiemu (1867-1935) obowiązki NACZELNIKA PAŃSTWA. Fakt ten, jak mniemam, rozpłynie się w morzu innych, bardziej znaczących współczesnych nam informacji. Trudno. Ja też nie jestem w stanie zamienić mego blogu w jedno, nieustające stulecenie każdego wydarzenia. To jednak, jak widać wypatrzyłem. I przypominam.

20 lutego 1919 roku nabiera innego wymiaru. Przeprowadzałem ostatnio kwerendę w Archiwum Państwowym w Bydgoszczy. Czekając na kolejne akta zabrałem się do wertowania "Dzienników Praw" za rok 1919. Kiedy zacząłem pisać ten tekst nie wiedziałem jeszcze o tym, że będę przeglądał pierwodruki ustaw sprzed stu lat. Takie życiowe zaskoczenie:

wtorek, stycznia 29, 2019

Wódz Naczelny Józef Piłsudski na 56. rocznicę wybuchu powstania styczniowego - rozkaz...

"Byłem wychowany wśród wspomnień roku 1863 i przez jego uczestników. Żołnierzy obecnych uważam za duchowych synów powstańców i dlatego wydałem już rozkazy, aby wojsko wzięło udział w uczczeniu pamięci powstania" - tymi słowy sto lat temu, 13 stycznia 1919 r., Józef Piłsudski zwrócił się do weteranów styczniowej insurekcji. Po raz pierwszy w naprawdę wolnej Polsce (jej skrawku mozolnie odbudowywanej) obchodzono rocznicę jej wybuchu. 56-tą. Te zdania zamieścił dnia następnego "Kurier Poranny"*.

czwartek, stycznia 03, 2019

Warszawa - 4/5 I 1919 r. - zamach Januszajtisa i Sapiehy

"Więc już zamachy... Rozmyślał, w jak znacznym stopniu droga wielkiego człowieka podobna jest do utraty formuły powieści kryminalnych. Ty «na nich», oni «na ciebie» - oto wszystko... Zszedł jeszcze na dół, upewnić się, czy przybyła już nowa zmiana podoficerska... W razie zamachu miał ją alarmować potrójnym dzwonkiem do loży portiera. Zresztą był przekonany, że sam sobie poradzi" - to cytat z powieści "Generał Barcz" Juliusza Kaden-Bandrowskiego*. Literacki rys wydarzeń, które rozegrały się równe 100 lat temu: 4/5 stycznia 1919 r. Warszawa stała się widownią zamachu Januszajtisa/Sapiehy. Tej rocznicy chyba nikt nie będzie obchodził. Skrajni wybrańcy prawicy? Wątpię. To niewygodne dla tego środowisko 100-lecie nie powinno ginąć w tle innych ważnych wydarzeń rodzącej się niepodległości II Rzeczypospolitej. Obraz byłby nie pełny. Oto młodziutkie, budujące się z ruin państwo, musiało zmóc zamach stanu! Nie można go bagatelizować. Nie stać nas na to. Nie urodziliśmy się Piłsudskim. Zresztą Tymczasowy Naczelnik Państwa miał swoje powody, aby wyśmiać spiskowców. Nigdy się wszak nie dowiemy na ile na serio bagatelizował, to co mogło zmienić bieg wydarzeń zapoczątkowanych 10 XI 1918 r.

czwartek, listopada 22, 2018

Tymczasowy Naczelnik Państwa...

"Moi panowie! W listopadzie 1918 roku stał się wypadek bynajmniej nie historyczny, ale taki sobie zwykły. Mianowicie – z dworca wiedeńskiego, jak się to zawsze ze wszystkim teraz dzieje, przeszedł przez ulicę Marszałkowską itd. na ulicę Moniuszki człowiek, którego będziemy nazywali Józefem Piłsudskim. Szedł w tym mundurze, w jakim obecnie mnie panowie widzicie. Wracał, co prawda, z niezupełnie zwykłej podróży, wracał z Magdeburga. Wracali też w tym czasie z tych czy innych obozów dla internowanych i inni. I w tym też nie ma niezwykłego, w tem też nie ma historycznego. Historia zaczyna się później, historia niezwykła, nad którą nieraz się zastanawiałem w ciągu tych pięciu lat i szukałem odpowiedzi na pytania, które, przypuszczam, przyszłych historyków będą męczyły jeszcze bardziej wobec tego, że nie będą mieli naocznych świadków tych zdarzeń. Stała się rzecz niesłychana. Mianowicie – w przeciągu kilku dni, bez żadnych ze strony tego człowieka starań, bez żadnego z jego strony gwałtu, bez żadnego podkupu, bez żadnych koncesyj, czy to leśnych, czy jakichkolwiek innych, bez żadnych w ogóle i jakichkolwiek «legalnych», że tak powiem, rzeczy, stał się fakt najzupełniej niezwykły. Człowiek ten stał się dyktatorem"- wiem, ten cytat już wykorzystałem. Trzy lata temu w odcinku IX cyklu "Polonia Restituta". Robię to z premedytacją. Świadomą. Po prostu lubię i cenię ten cytat. Może mam do niego stosunek sentymentalny? Tak, jak do człowieka, który je wypowiadał.