historia i ja: M. Konopnicka

Pokazywanie postów oznaczonych etykietą M. Konopnicka. Pokaż wszystkie posty

sobota, stycznia 21, 2023

Spotkanie z Pegazem - 192 - Maria Konopnicka "Branka" i "Partyzantka"

Nie po raz pierwszy w tym cyklu robię miejsce dla poezji Marii Konopnickiej (1842-1910). Mamy rzadką okazję wrócić do wierszy o tematyce patriotycznej. Rocznica styczniowej insurekcji jest wyjątkową: 160-tą. Każde moje z tej okazji pisanie czy przypominanie ma przypomnieć o tym zrywie niepodległościowym. Wcześniej Włodzimierz Wolski, teraz Maria Konopnicka. Nie czarujmy się: z twórczości tej poetki i pisarki żywa już tylko została "Rota". Dla mnie to też coś z bajek, np. Stefek Burczymucha lub Pimpuś Sadełko. Kogo dziś wzrusza los sierotki Marysi, co pasała gąski?

wtorek, marca 05, 2019

Było to za Kościuszki czasów... - część IV

„…gdy kozacy już, już go uchwycić mieli, włożył on pistolet w usta, pociągnął za cyngiel, lecz krucica nie wypaliła” – tę cenną relację z bitwy pod Maciejowicami Juliana Ursyna Niecewicza przytacza prof. J. Lubicz-Pachoński w książce „Kościuszko po Insurekcji”. Nie znajdziemy ani słowa na ten temat u B. Szyndlera czy w popularnej monografii bitwy, autorstwa W. Mikuły, choć sam Niemcewicz cytowanym jest: „Ziemia zasłana była poległymi ciałami Moskali i naszych. Ciała ich już wszystkie były obnażone: widowisko to miało coś wielkiego w samej okropności”. Bardzo plastyczny i porażający jest obraz pobojowiska, ale o samobójczej próbie Naczelnika – cisza! Zawsze cenne są dla mnie relacje „z drugiej strony”. Ocena wroga łechta nasze… narodowe ego: „…Polacy do ostatka trzymali się na miejscu i prawie wszyscy padli trupem. Muszę przy tym powiedzieć na honor ich kanonierów, że opadnięci przez naszych kozaków i strzelców konnych, bez osłony, jeszcze obracali w różne strony swoje działa i pracowali dalej”. Nie nam roztrząsać winy i odpowiedzialność za poniesioną klęskę. Ocenę znajdziemy w wykorzystanej tu literaturze. Faktem jest, że ranny Kościuszko padł ofiarą rabunku ze strony kozaków. Zachowała się relacja świadka: „Leżał człowiek z wierzchniego odzienia odarty, głowa na ręce oparta, krew nasączyła włosy jego długie, bo był e głowę ranny, kaftan jesienny ciemnego koloru, bo był jeszcze na nim, buty nawet były zdjęte”. Koniecznie proszę odwołać się do zapisu Jedlickiego. Tyle w niej dramaturgii, ekspresji, bólu. Wręcz czuje się, jak piórem skrobie słowa rozpaczy po Maciejowskiej porażce! Chaos, jaki zapanował w Warszawie. Dla wielu stawało się jasne, że Naczelnik w moskiewskiej niewoli oznacza koniec insurekcji.

wtorek, lipca 14, 2015

G r u n w a l d - 15 VII 1410 r.

"W tej właśnie chwili obydwa wojska, z okrzykiem jaki zwykle wznoszą wojownicy przed walką, starły się w środku doliny rozdzielającej obie armie... W miejscu starcia rosło 6 wysokich dębów, na które wspięło się i obsiadło gałęzie wielu ludzi - nie wiadomo czy królewskich, czy krzyżackich - by podziwiać pierwsze starcie oddziałów i poznać dalsze losy obu wojsk. Przy starciu zaś oddziałów z trzasku łamiących się kopii i szczęku ścierającego się [innego] oręża, powstał tak wielki łoskot i huk, tak donośny był szczęk mieczy jakby zwaliła się jakaś ogromna skała, że słyszeli go nawet ci, którzy oddaleni byli o kilka mil" - kreślił kronikarz Jan Długosz. Tak bardzo niechętny JKM Władysławowi II Jagielle, że trzeba było lat żmudnej pracy m. in. prof. dra Stefana M. Kuczyńskiego, aby przywrócić monarsze miejsce godne Jego wojennemu geniuszowi. Choć z drugiej strony to Janowi Długoszowi zawdzięczamy szczegółowy obraz charakterologiczny JKM: "Na trudy, zimna, zawieje i kurzawy dziwnie był cierpliwy... Sypiać i wczasować się lubił do południa, to też mszy świętej rzadko o właściwym czasie słuchał. [...] Do rozlewu krwi ludzkiej tak był nieskory, że często największym nawet winowajcom karę odpuszczał. [...] Lubił patrzyć na bujającą się huśtawkę. Co tydzień, w piątek, z wielką wstrzemięźliwością pościł, poprzestając na chlebie i wodzie".

poniedziałek, lipca 06, 2015

Spotkanie z Pegazem... - 51 - Maria Konoponicka "Jan Hus"

Maria Konopnicka (1842-1910) powraca? Tym razem nie jako pensjonarka, przyjaciółka panny Elizy, autorka "Roty" czy opowieści o krasnoludkach i sierotce Marysi. Z rzadka kojarzymy Jej poezję z... historycznym zaangażowaniem. Właściwie, to tylko "Nie rzucim ziemi..." - i koniec. Amatorzy wojen napoleońskich zacytują pewnie pieśń "A czyjeż to imię". Dziś odchodzimy od historii Polski!

6 lipca 1415 r., równe 600. lat temu, zapłonął stos! Kościół rzymski pokazywał swe pazury i kły! Czeski reformator Jan Hus uwierzył w "żelazny list" cesarza Zygmunta Luksemburczyka i zjawił się na soborze w Konstancji. Gwarantowano, że włos mu z głowy nie spadnie! Naiwność uwierzyć w słowo niedoszłego króla... Polski? Brutalnie przekonał się o tym Hus! Na kolejne dziesięciolecia duch spalonego myśliciela padał na Europę. Inny odważny mnich, kiedy w 1517 r. stanął przeciwko bezprawiu, symonii i nepotyzmowi, który drążył (i dręczył) Kościół bał się, jak ognia przyrównania siebie do Jana Husa. Nazywał się Marcin Luter.

wtorek, czerwca 16, 2015

Smakowanie Bydgoszczy (20) - krasnoludki są na świecie!...

Czy to bajka, czy nie bajka,

Myślcie sobie, jak tam chcecie.

A ja przecież wam powiadam:

Krasnoludki są na świecie!

Kto z nas nie wierzył w istnienie małych ludzików w czerwonych kubraczkach, spiczastych czapeczkach i koniecznie z brodami? Raczej nie używaliśmy określeń skrzat. Jedynego jakiego znam (i pewnie moi rówieśnicy, tj. 50+) i pamiętam, to bohater bajki/teatrzyku Dzięcielinek. Krasnalkami byli ulubieńcy czechosłowackiego serialu "Bajki z mchu i paproci / Pohádky z mechu a kapradí" - Żwirek i Muchomorek (Křemílek a Vochomůrka). Mamy i my narodowe krasnale, choćby Błystka, Biedronka, Żagiewka czy uczonego kronikarza Koszałka-Opałka. Mamy ich, jak na dłoni w bajce Marii Konopnickiej "O krasnoludka i sierotce Marysie".

sobota, czerwca 01, 2013

Świat lat dziecięcych - strzępy obrazów, czyli ze wspomnień 50-latka - odsłona 1

Każdy co najmniej raz dzieckiem był. Przeszło, minęło i teraz żal. Czego? Wszystkiego, głupcze! Potarganej czupryny, podrapanych kolan, gry w kapselki, beztroskiej zabawy na bydgoskich Prądach, ogórka kiszonego wydostawanego z beczki i zajadanego z pajdą chleba z masłem, które Babcia przygotowała! Brak kurczaków, kur i kogutów-"Wacków", prosiaczków "Franusiów", rżenia koni, mokrego nosa "Wiernej" i jej syna "Gasia".

Rysiek wyrósł, Wojtek doroślał, Waldek już nie pływa metalową balią swojej mamy po stawie. Zniknęli ludzie, którzy byli ozdobą "krajobrazu". Ze "starej gwardii" został pan Sienkiewicz z Lidy, który z kresowym zaśpiewem powtarzał: "Mój syn Robert, kurcze... Uczyć sie nie chce... kurcze...". Brakuje warkotu "Junaka" pana Bugajskiego. "Warszawą" nie pokona już górki na Biskupińskiej ogrodnik Syka, ani swoim motorowerem pan Suchomski. Stary Ociepka nie pogoni krów na pastwisko. Słyszało się, jak łaciate ciągnęły za sobą łańcuchy. Ten niepowtarzalny dźwięk. A ich "klapsy" na drodze? Gdzie jest bryczka sędziwego Tańskiego?! Już nie rozwozi mleka po okolicy. Tak, to jego brata-młynarza z całą rodziną rozstrzelali w 1939 r. Niemcy! Zastrzelili też psa, którzy rzucił się bronic swoich gospodarzy! A babcia-staruszka "od Durlaków"? Dlaczego zburzono dawną szkołę i dom Karpinów? Nie ma ich. Może nigdy nie było? Sam ich sobie wymyśliłem?